भारतीय रेल्वेने भारतातील लांब पल्ल्याच्या रेल्वे प्रवासाचे आधुनिकीकरण आणि आरामदायी बनवण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल उचलले आहे. स्लीपर सेगमेंटमध्ये कायापालट करण्यासाठी नवीन पिढीतील वंदे भारत स्लीपर ट्रेनची योजना आहे. देशातील सर्वात मोठा स्लीपर ट्रेन प्रकल्प मानल्या जाणाऱ्या या योजनेअंतर्गत एकूण 260 रेक विकसित केले जातील.

रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्या म्हणण्यानुसार, या गाड्यांचा मुख्य उद्देश रात्रभर लांब पल्ल्याचा प्रवास जलद, सुरक्षित आणि अधिक आरामदायी करणे हा आहे. यामुळे पारंपारिक लांब पल्ल्याच्या गाड्यांवरील ताण कमी होईल आणि प्रवाशांना चांगले पर्याय उपलब्ध होतील.

देशातील पहिल्या वंदे भारत स्लीपर ट्रेनचा शुभारंभ

17 जानेवारी 2026 रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मालदा टाऊन रेल्वे स्थानकावरून देशातील पहिल्या वंदे भारत स्लीपर ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवला. हे ऐतिहासिक प्रक्षेपण स्लीपर रेल्वे प्रवासातील तांत्रिक प्रगती मानली जाते. ही ट्रेन हावडा ते गुवाहाटी दरम्यान धावणार असून लांब पल्ल्याच्या प्रवाशांना नवीन सुविधा देणार आहे.

ट्रेनचा वेग, अंतर आणि क्षमता

या सेमी-हाय-स्पीड ट्रेनमध्ये थर्ड-एसी, सेकंड-एसी आणि फर्स्ट-एसी डब्यांसह 16 डबे असतील. ट्रेनमध्ये एकूण 823 प्रवासी प्रवास करू शकतात. ट्रेन ताशी 180 किलोमीटरचा कमाल वेग गाठू शकते. ट्रेन अंदाजे 14 तासांत अंदाजे 958 किलोमीटरचे अंतर कापून प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या कमी करेल.

तिकीट प्रणालीत मोठे बदल

या ट्रेनचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे फक्त कन्फर्म तिकिटेच उपलब्ध असतील. कोणतीही आरएसी किंवा प्रतीक्षा यादी तिकीट प्रणाली नसेल. यामुळे प्रवाशांना तणावमुक्त प्रवासाचा अनुभव मिळेल आणि गर्दी कमी होईल.

प्रवाशांसाठी आधुनिक सुविधा

वंदे भारत स्लीपर ट्रेनमध्ये प्रवासाचा अनुभव वाढवण्यासाठी अनेक हाय-टेक वैशिष्ट्ये असतील. यामध्ये सुधारित कुशनिंगसह स्लीपर बर्थ, नवीन डिझाइन केलेले जिना, स्वयंचलित सरकते दरवाजे, संरक्षक सुरक्षा प्रणाली, सीसीटीव्ही पाळत ठेवणे, आपत्कालीन कॉलबॅक प्रणाली, अग्निसुरक्षा प्रणाली, आधुनिक बायो-व्हॅक्यूम टॉयलेट्स आणि टच-फ्री फिटिंग्ज यांचा समावेश असेल.

डबे स्वच्छ करण्यासाठी प्रगत निर्जंतुकीकरण तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल. प्रवाशांना प्रादेशिक अभिरुचीनुसार बनवलेले अन्नही मिळेल.

भाडे आणि खर्च

प्राथमिक अंदाजानुसार AC 3-स्तरीय वर्गांसाठी भाडे अंदाजे ₹2,000 ते ₹2,300 पर्यंत असू शकते. AC 2-स्तरीय वर्गांची किंमत अंदाजे ₹2,500 ते ₹3,000 आणि फर्स्ट AC वर्गांची किंमत अंदाजे ₹3,000 ते ₹3,600 इतकी अपेक्षित आहे. राजधानी गाड्यांपेक्षा भाडे थोडे जास्त असू शकते, परंतु प्रवासाचा वेळ आणि सुविधा हा एक चांगला पर्याय मानला जातो.

संभाव्य मार्ग आणि थांबे

ट्रेन प्रवासादरम्यान अनेक महत्त्वाच्या स्थानकांवर थांबेल, प्रवाशांना उत्तम कनेक्टिव्हिटी प्रदान करेल. हावडा आणि कामाख्या दरम्यान, ते बंदेल, नवद्वीप धाम, कटवा, अझीमगंज, न्यू फरक्का, मालदा टाउन, अलुबारी रोड, न्यू जलपाईगुडी (NJP), जलपाईगुडी रोड, न्यू कूच बिहार, न्यू अलीपुरद्वार, न्यू बोंगाईगाव आणि रंगिया येथे थांबेल.

ट्रेनचे वेळापत्रक

वंदे भारत ट्रेन हावडाहून संध्याकाळी 6:20 वाजता निघून दुसऱ्या दिवशी सकाळी 8:20 वाजता कामाख्या येथे पोहोचेल. ती कामाख्याहून सायंकाळी ६.१५ वाजता निघून सकाळी ८.१५ वाजता पोहोचेल.

भविष्यातील योजना

2026 मध्ये आणखी अनेक वंदे भारत स्लीपर ट्रेन सुरू करण्याचे रेल्वे मंत्रालयाचे उद्दिष्ट आहे. यामुळे देशातील लांब पल्ल्याच्या रात्रीच्या प्रवासाचे स्वरूप पूर्णपणे बदलू शकेल.