रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने जुन्या ₹ 500 आणि ₹ 1000 च्या चलनी नोटा बदलण्यासाठी नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केल्याचा दावा करणारा संदेश सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर वणव्यासारखा पसरत आहे. या दीर्घकाळाच्या नोटाबंदीच्या नोटांचे अजूनही काही मूल्य आहे की नाही याबद्दल लोकांच्या संभ्रमात असताना, कल्पित गोष्टींपासून तथ्य वेगळे करणे महत्त्वाचे आहे.

व्हायरल पोस्ट काय दावा करते?

व्हायरल मेसेज सूचित करतो की “नवीन नियम” अंतर्गत, नागरिक आता 2016 च्या नोटाबंदीच्या काळापासून त्यांच्या जुन्या उच्च मूल्याच्या नोटा बदलण्यासाठी RBI कार्यालयांना किंवा नियुक्त बँकांना भेट देऊ शकतात. पोस्टच्या काही आवृत्त्यांमध्ये “अंतिम मुदत” देखील समाविष्ट आहे, जे लोकांमध्ये निकडीची भावना निर्माण करतात ज्यांच्याकडे अद्याप जुने चलन काढून टाकले जाऊ शकते.

वस्तुस्थिती तपासा: आरबीआयची अधिकृत भूमिका

रिझव्र्ह बँकेने खरच दुसऱ्या फेरीच्या एक्सचेंजला परवानगी दिली आहे का? लहान उत्तर आहे नाही. प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो (PIB) तथ्य-तपासणी आणि अधिकृत RBI संप्रेषणांनुसार, अशी कोणतीही नवीन अधिसूचना जारी केलेली नाही. 8 नोव्हेंबर 2016 रोजी अवैध ठरलेल्या ₹500 आणि ₹1000 च्या नोटांची देवाणघेवाण किंवा जमा करण्याची खिडकी काही वर्षांपूर्वी सर्वसामान्यांसाठी बंद करण्यात आली होती.

बनावट परिपत्रके आणि घोटाळे पासून सावध रहा

आर्थिक तज्ञ चेतावणी देतात की अशा व्हायरल पोस्टमध्ये अनेकदा बनावट पत्रे किंवा परिपत्रके असतात जी आरबीआयच्या अधिकृत लेटरहेडची नक्कल करतात. हे स्कॅमर लोकांना वैयक्तिक आर्थिक तपशील सामायिक करण्यासाठी किंवा देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी “प्रोसेसिंग फी” भरण्यासाठी फसवण्यासाठी वारंवार वापरतात. आरबीआयने वारंवार नागरिकांना सल्ला दिला आहे की त्यांनी केवळ त्यांच्या अधिकृत वेबसाइटवर प्रसिद्ध केलेल्या माहितीवर अवलंबून राहावे.rbi.org.in).

जुन्या नोटांचे काय करावे?

कायदेशीररित्या, ₹500 आणि ₹1000 च्या जुन्या नोटा ठराविक संख्येपेक्षा जास्त ठेवणे हे निर्दिष्ट बँक नोट्स (सेशन ऑफ लायबिलिटी) कायदा, 2017 अंतर्गत दंडनीय गुन्हा आहे. जर तुम्हाला जुन्या नोटा सापडल्या, तर त्या कागदाचे तुकडे आहेत ज्याचे कोणतेही आर्थिक मूल्य नाही. मध्यवर्ती किंवा “एजंट” यांच्याकडे असा दावा करू नका की ते मध्यवर्ती बँकेत “विशेष कोट्या” द्वारे त्यांची देवाणघेवाण करू शकतात.

निष्कर्ष: केवळ सत्यापित स्त्रोतांवर विश्वास ठेवा

डिजिटल चुकीच्या माहितीच्या युगात, नेहमी अशा खळबळजनक दाव्यांची पडताळणी करा. आरबीआय अधूनमधून गलिच्छ किंवा विकृत साठी नियम अद्यतनित करते वर्तमान चलन (नवीन ₹500, ₹200, इ.), 2016 मध्ये काढलेल्या जुन्या नोटांसाठी कोणतीही नवीन तरतूद नाही.

अधिक वाचा: RBI अलर्ट: तुम्ही अजूनही जुन्या ₹5 00 आणि ₹1000 च्या नोटा बदलून घेऊ शकता का? व्हायरल सोशल मीडिया पोस्टमागील सत्य जाणून घ्या