CJI सूर्यकांत मॉस्को भेट: भारताचे सरन्यायाधीश (CJI) सूर्यकांत म्हणाले की, वेगाने बदलणाऱ्या जगात न्याय व्यवस्थेवर जनतेचा विश्वास टिकवून ठेवणे हे न्यायव्यवस्थेसमोरील सर्वात मोठे आव्हान आहे. मॉस्कोमध्ये रशियन सर्वोच्च न्यायालयाचे अध्यक्ष इगोर क्रॅस्नोव्ह यांच्याशी झालेल्या भेटीदरम्यान, CJI म्हणाले की भारत आणि रशियाच्या कायदेशीर परंपरा भिन्न असू शकतात, परंतु दोन्ही देशांच्या न्यायिक संस्थांना समान आव्हानांचा सामना करावा लागतो.

ते म्हणाले की, तंत्रज्ञानामुळे न्याय मिळवणे सोपे होऊ शकते, परंतु न्यायाचा मूळ आत्मा नेहमीच मानवी मूल्ये आणि संवेदनशीलतेशी जोडला जाईल. ई-फायलिंग, ऑनलाइन सुनावणी, एआय आधारित भाषांतर आणि आभासी न्यायिक सहाय्य यांसारख्या डिजिटल उपक्रमांचा संदर्भ देत, CJI सूर्यकांत म्हणाले की, तंत्रज्ञानाचा उद्देश न्यायापर्यंत पोहोच मजबूत करणे आहे, मानवी निर्णय प्रक्रियेची जागा घेणे नाही.

न्यायव्यवस्थेवरील विश्वास टिकवून ठेवण्याचे आव्हान

CJI सूर्यकांत म्हणाले, '2024 मध्ये सोची येथे झालेल्या BRICS मुख्य न्यायमूर्तींच्या बैठकीदरम्यान माझ्या रशियाच्या दौऱ्यानंतर, मला दोन्ही देशांच्या न्यायिक प्रणालींमध्ये एक मनोरंजक समानता दिसली. भारताचे सर्वोच्च न्यायालय आणि रशियाचे सर्वोच्च न्यायालय दोन्ही मोठ्या आणि वैविध्यपूर्ण समाजांना सेवा देतात.

जरी आमच्या कायदेशीर परंपरा वेगवेगळ्या इतिहासातून काढल्या गेल्या असल्या तरी, आमच्यासमोर एक समान आव्हान आहे: वेगाने बदलणाऱ्या जगात न्याय व्यवस्थेवर जनतेचा विश्वास कसा टिकवायचा.”

तंत्रज्ञान आणि मानवी मूल्यांवर भर

तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या वापराबाबत बोलताना सरन्यायाधीश सूर्यकांत म्हणाले की, आजच्या न्याय व्यवस्थेला तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर करावा लागेल, पण न्याय हा लोकांच्या विश्वासाशी निगडीत राहील याचीही काळजी घ्यावी लागेल. तांत्रिक बदलांना आपण मानवी मूल्यांशी कसे जोडतो यावर न्यायाचे भवितव्य अवलंबून असेल, असे ते म्हणाले.

तंत्रज्ञानामुळे न्यायालयांपर्यंत पोहोचणे सोपे आणि कामाला गती मिळू शकते, परंतु न्याय देणे ही नेहमीच मानवी प्रक्रिया राहील याकडे त्यांनी लक्ष वेधले.

ई-कोर्ट आणि AI च्या वापरावर CJI चे मत

CJI म्हणाले की, भारतातील न्यायालयांचे डिजिटल रूपांतर हे तंत्रज्ञानाने न्याय मिळवून देण्यास बळकट केले पाहिजे आणि न्यायाची मूलभूत तत्त्वे बदलू नयेत या कल्पनेने करण्यात आली आहे. यामध्ये ई-फायलिंग, ऑनलाइन सुनावणी, रेकॉर्डचे डिजिटलायझेशन, एआय आधारित भाषांतर आणि तंत्रज्ञान आणि मानवी मूल्यांवर भर यासारख्या वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे.

भारत-रशिया न्यायालयीन सहकार्य वाढविण्यावर चर्चा

ते म्हणाले की न्याय संस्थांचे यश शेवटी लोकांच्या गुंतवणूकीवर अवलंबून असते. यासाठी सतत शिक्षण, प्रशिक्षण आणि व्यावसायिक विकास आवश्यक आहे. दोन्ही देशांमधील न्यायालयीन सहकार्य वाढवण्याच्या संधींबद्दल बोलताना, CJI सूर्यकांत म्हणाले की, भारत आणि रशिया न्यायिक संस्थांमधील देवाणघेवाण, संयुक्त प्रशिक्षण कार्यक्रम, संशोधन आणि सर्वोत्तम पद्धतींच्या देवाणघेवाणीद्वारे सहकार्य आणखी मजबूत करू शकतात.

हेही वाचा – सायबर फसवणुकीवर CJI सूर्यकांत: सायबर ठगांना 'परजीवी' म्हणतात, म्हणाले – समाजाच्या हितासाठी तुरुंगात राहणे आवश्यक आहे

CJI सूर्यकांत यांचे मॉस्कोमध्ये मोठे वक्तव्य

भारत आणि रशियाच्या सर्वोच्च न्यायालयांमधील सतत संवाद आणि सहकार्यामुळे दोन्ही देशांच्या न्यायिक संस्था मजबूत होतील आणि न्याय देण्याची प्रक्रिया अधिक चांगली होईल, असा विश्वास सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांनी व्यक्त केला.

ते म्हणाले, “न्यायिक अकादमींमध्ये सहकार्य, संयुक्त प्रशिक्षण कार्यक्रम, संशोधन भागीदारी आणि भारतीय आणि रशियन न्यायिक प्रणालींमध्ये चांगले अनुभव सामायिक करण्याची मोठी क्षमता आहे.”