खरं सांगायचं तर, फ्रान्समधील सुट्ट्यांच्या बाबतीत मी काही तज्ज्ञ नाही, पण जरी मला आणखी दोन मिनिटं मिळाली असती, तरी तुलूझचा विचार माझ्या मनात कधीच आला नसता.

मी तिथे पोहोचल्याक्षणीच ते बदलले. आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण टेराकोटा इमारतींमुळे ‘गुलाबी शहर’ म्हणून ओळखले जाणारे तुलूझ शहर, अप्रतिम वास्तुकला, उत्कृष्ट खाद्यपदार्थ आणि निवांत वातावरणाचा मिलाफ साधते, जे युरोपमधील काही सर्वात प्रसिद्ध पर्यटन स्थळांनाही टक्कर देते. मी निघेपर्यंत, मी पुन्हा भेट देण्याची योजना आधीच आखत होतो.

त्याहूनही उत्तम म्हणजे, ते आश्चर्यकारकपणे स्वस्त आहे. येण्या-जाण्याची विमानाची तिकिटे अनेकदा सुमारे £100 मध्ये मिळतात, आणि एकदा तुम्ही तिथे पोहोचल्यावर, ते शहर पर्यटकांना उबदार हवामान, पायी फिरण्यायोग्य रस्ते आणि फ्रान्सच्या अधिक प्रसिद्ध ठिकाणांसारखी गर्दी किंवा जास्त खर्च न करता पाहण्यासारख्या अनेक गोष्टींचा आनंद देते.

कोणत्याही शहराच्या सहलीचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे तिथले खाद्यपदार्थ, आणि तुलूझ या बाबतीत अपेक्षेपेक्षाही सरस ठरते. या शहरात उपलब्ध असलेल्या विविध गोष्टींचा खऱ्या अर्थाने अनुभव घेण्यासाठी, मी ‘तुलूझ फूड अँड हिस्ट्री टूर’ची शिफारस करेन. या टूरमध्ये एक आकर्षक आणि प्रशिक्षित शेफ तुम्हाला सहा ठिकाणांच्या चार तासांच्या प्रवासावर घेऊन जातो, जिथे तुम्ही सहा प्रादेशिक पदार्थांची चव घेता आणि शहराच्या भूतकाळातील रंजक कथा ऐकता.

जेवण अप्रतिम होते, पण त्यासोबत सांगितलेल्या कथांमुळेच माझ्यासाठी तो अनुभव खऱ्या अर्थाने खास ठरला. प्रत्येक पदार्थामागील इतिहास ऐकून मला जाणवले की फ्रान्सची संस्कृती किती खोलवर रुजलेली आहे, आणि त्यामुळे जे केवळ एक साधे जेवण ठरले असते, ते त्या शहराचीच एक खरी ओळख करून देणारे ठरले.

जर तुम्ही कमी खर्चात शहरात फिरायला जाण्याचा विचार करत असाल, तर फूड टूर हा एक स्वाभाविक पर्याय वाटणार नाही, पण तिथलं वातावरण लगेचच आकर्षित करणारं होतं. जगभरातील जिज्ञासू प्रवाशांसोबत हा अनुभव वाटून घेतल्याने दिवसाला एक वेगळीच रंगत आली, आणि यातून हे सिद्ध झालं की कधीकधी प्रवासात भेटलेल्या लोकांमुळेच सर्वोत्तम आठवणी तयार होतात.

माझ्यासाठी सर्वात खास आकर्षण म्हणजे ‘चॉकलेटिन’ होते, ज्याला तुम्ही कदाचित ‘पेन ओ चॉकोलेट’ या नावाने अधिक ओळखत असाल.

टोलोसाचे रहिवासी या प्रसिद्ध पेस्ट्रीला पूर्णपणे वेगळ्या नावाने का ओळखतात, यामागील कथा ऐकल्यावरच माझ्या मनात या शहराबद्दल एक ठाम मत तयार झाले: ते शहर विक्षिप्त, आकर्षक आणि आपल्या अस्मितेचा प्रचंड अभिमान बाळगणारे आहे.

मला रोबोट्स आणि मोठी यंत्रसामग्री खूप आवडते. मला माहीत आहे, हे ऐकायला सोपं वाटतं, पण तुलूझच्या माझ्या भेटीने खऱ्या अर्थाने त्याचं एका खऱ्या आवडीत रूपांतर केलं.

या प्रवासादरम्यान, मी ‘ला मशीन’ या फ्रेंच पथनाट्य कंपनीला भेट दिली, जी अभियांत्रिकी, स्थानिक नाट्यकला आणि कल्पनाशक्ती यांचा मेळ घालून जगातील काही सर्वात प्रभावी यांत्रिक प्राणी तयार करते.

सादरीकरण आणि कला यांच्यातील सीमारेषा पुसून टाकणारी प्रचंड यंत्रे तयार करण्यासाठी ‘ला मशीन’ प्रसिद्ध आहे. त्यांच्या सर्वात प्रसिद्ध निर्मितींमध्ये महाकाय मिनोटॉर आणि एक प्रचंड कोळी यांचा समावेश आहे, जे दोन्ही चालकांच्या काळजीपूर्वक मार्गदर्शनाखाली रस्त्यांवर फिरतात.

खरं सांगायचं तर, केवळ या कलाकृतींना पाहण्यासाठीच ही भेट सार्थक ठरली असती. त्यांच्या निर्मितीमागील कहाणी आणि इतक्या सामान्य परिस्थितीतून कंपनीची कशी वाढ झाली, हे ऐकणे खूपच आकर्षक होते. अनेक बाबतीत, हे जणू तुलूझ शहराचेच प्रतिबिंब होते: सर्जनशील, महत्त्वाकांक्षी आणि वेगळे असण्यास न घाबरणारे.

पण प्रत्यक्षात मिनोटॉरवर स्वार होणे हा एक अविस्मरणीय अनुभव होता. त्याच्या प्रत्येक काळजीपूर्वक आखलेल्या हालचाली अनुभवताना, मला त्यामागील अभियांत्रिकीचे कौतुक वाटले. त्या गुंतागुंतीच्या, जिवंत वाटणाऱ्या हालचालींनी एक जवळजवळ अवास्तविक भावना निर्माण केली, ज्यामुळे धातूचा तो प्रचंड गोळा जिवंत असल्यासारखा वाटत होता (मला वाटते तो होताच).

थोड्याच अंतरावर उत्तम खाद्यपदार्थांच्या दौऱ्यावरून थेट एका महाकाय मिनोटॉरवर स्वार होण्याचा अनुभव घेता येतो, ही गोष्ट सिद्ध करते की तुलूझ हे खरोखरच एक अद्वितीय शहर आहे.

‘ला मशीन’मुळे आलेला उत्साह अजूनही टिकून असताना, मी जरा शांत बदल म्हणून तुलूझच्या प्रसिद्ध ललित कला संग्रहालयाला, ‘म्युझे दे ऑगस्टिन्स’ला भेट दिली.

ती इमारत स्वतःच एक अद्भुत गोष्ट होती, आणि माझ्या संपूर्ण प्रवासात हा एक सतत जाणवणारा अनुभव होता. तिचे शांत व्हरांडे आणि गॉथिक वास्तुकला, आत असलेल्या शतकानुशतकांच्या कलाकृतींसाठी एक अप्रतिम पार्श्वभूमी तयार करतात.

मी कबूल करतो की, मी खूप उशिरा पोहोचलो आणि संग्रहालयाचा पूर्ण अनुभव घेण्यासाठी माझ्याकडे पुरेसा वेळ नव्हता. तरीही, मर्यादित वेळ असूनही, तेथील संग्रहाने माझ्यावर एक कायमस्वरूपी छाप सोडली. त्या चित्रांनी मला विचार करण्यास प्रवृत्त केले आणि माझ्याकडून कितीतरी इतिहास सुटला आहे याचा किंचित हेवा वाटला (मला नेपोलियनसारख्या एखाद्या रोमांचक लढाईत सहभागी व्हायचे आहे).

आतमध्ये, दालनांमध्ये मध्ययुगापासून ते २० व्या शतकाच्या सुरुवातीपर्यंतच्या युरोपीय चित्रकला आणि शिल्पकलेच्या उत्क्रांतीचा मागोवा घेतला आहे, तसेच प्रसिद्ध फ्रेंच आणि इटालियन कलाकारांच्या कलाकृती प्रदर्शित केल्या आहेत.

‘ला मशीन’चा उत्साह आणि शहरातील रस्त्यांवरील चैतन्य अनुभवल्यानंतर, संग्रहालयाने मला तुलूझच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशात रमूनही शांतपणे वेळ घालवण्याची संधी दिली. याच क्षणी माझ्या लक्षात आले की, मला तुलूझला भेट देऊन केवळ आनंदच झाला नाही, तर मला पुन्हा परत येऊन तो संपूर्ण अनुभव पुन्हा घ्यायचा होता.

माझ्या मते, चांगल्या शहरांमध्ये नेहमी एक गोष्ट समान असते: मनमोहक पाणी. तुलूझही याला अपवाद नाही.

कॅनाल डू मिडीमधून केलेल्या एका निवांत जलसफरीने शहराची एक शांत, संथ गतीची बाजू उलगडली, जी मला खरोखरच बाटलीत भरून घरी घेऊन जावीशी वाटली. शतकानुशतके जुन्या दगडी पुलां खालून, झाडांनी वेढलेल्या कालव्याच्या भागांतून आणि रंगीबेरंगी हाऊसबोट्समधून जाताना, या प्रवासाने तुलूझ शहराचा एक पूर्णपणे वेगळा दृष्टिकोन दिला.

ऐतिहासिक जलमार्गातून बोट पुढे सरकत असताना, सर्व काही जणू मंदावले होते. त्यामुळे मला कालव्याच्या उल्लेखनीय इतिहासाबद्दल जाणून घेतानाच तिथल्या वास्तुकलेचे नीट कौतुक करण्याची संधी मिळाली; आश्चर्यांनी भरलेल्या या शहरातील माझ्या वास्तव्याचा शेवट करण्याचा हा एक समर्पक आणि शांततापूर्ण मार्ग होता.

जेव्हा मी तुलूझचा विचार करतो, तेव्हा तिथलं एखादं आकर्षण उठून दिसत नाही, तर तिथल्या सर्व गोष्टी ज्याप्रकारे जुळून येतात ते महत्त्वाचं वाटतं. एका क्षणी तुम्ही स्थानिक खाद्यपदार्थ आणि शतकानुशतकांच्या इतिहासाचा शोध घेत असता, तर दुसऱ्याच क्षणी तुम्ही एका महाकाय यांत्रिक मिनोटॉरवर स्वार होत असता किंवा फ्रान्सच्या सर्वात सुंदर जलमार्गांपैकी एकावर शांतपणे तरंगत असता.

मी एका सुखद शहरी सहलीच्या अपेक्षेने आलो होतो, पण फ्रान्सच्या सर्वात मोठ्या पर्यटन स्थळांच्या पंक्तीत तुलुझचा उल्लेख का होत नाही, या विचारातच मी परतलो. त्याला पॅरिससारखी जागतिक ओळख नसेलही, पण कदाचित नेमकी हीच गोष्ट त्याला खास बनवत असेल.

त्यामुळे जर तुम्ही मला आता फ्रान्समधील तीन लोकप्रिय सुट्टीच्या ठिकाणांची नावे विचारलीत, तर मी बहुधा पॅरिस, तुलूझ… आणि पुन्हा तुलूझ अशीच नावे घेईन.