नवी दिल्ली. भारत आणि फ्रान्समधील धोरणात्मक आणि संरक्षण संबंध आता 'विशेष जागतिक धोरणात्मक भागीदारी' म्हणून नवीन उंचीला स्पर्श करत आहेत. कारण आता दोन्ही देशांमधील संबंध फक्त एक खरेदीदार आणि विक्रेता या पारंपारिक चौकटीतून बाहेर पडले आहेत आणि सह-विकास आणि मेक-इन-इंडिया अंतर्गत सखोल तांत्रिक एकात्मतेत रूपांतरित झाले आहेत. राफेल लढाऊ विमाने आणि स्कॉर्पीन पाणबुडीच्या यशानंतर आता दोन्ही देश भविष्यातील हवाई लढाऊ यंत्रणा म्हणजेच सहाव्या पिढीतील लढाऊ विमानांच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या भागीदारीअंतर्गत अनेक मोठ्या प्रकल्पांवर काम सुरू आहे, ज्यामुळे इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात भारताची सामरिक स्थिती पूर्णपणे बदलेल.

वाचा :- रांचीमध्ये विद्यार्थी आंदोलनाचा परिणाम, मुख्यमंत्री हेमंत सोरेन यांचा मार्ग बदलला, मोऱ्हााबादीहून पर्यायी मार्गाने ताफा गेला

सहाव्या पिढीच्या जेट कार्यक्रमात भारताच्या प्रवेशाची तयारी

संरक्षण कॉरिडॉरकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, भारताने फ्रान्सच्या नेतृत्वाखालील 'फ्यूचर कॉम्बॅट एअर सिस्टम' कार्यक्रमात सामील होण्यासाठी धोरणात्मक प्रयत्न तीव्र केले आहेत. हे सहाव्या पिढीचे तंत्रज्ञान आहे, ज्यामध्ये मानवरहित ड्रोन, प्रगत सेन्सर आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित डेटा नेटवर्कचा समावेश आहे. भारताचे उद्दिष्ट केवळ हे तंत्रज्ञान विकत घेणे नाही, तर त्याची रचना आणि औद्योगिक विकासाचा एक भाग बनणे हे आहे, जेणेकरून भारतीय हवाई दलाला चीन आणि पाकिस्तानसारख्या प्रादेशिक प्रतिस्पर्ध्यांवर निर्णायक धार मिळू शकेल.

114 अतिरिक्त राफेल विमानांसाठी 3.25 लाख कोटी रुपयांचा प्रस्ताव

भारतीय हवाई दलाच्या लढाऊ विमानांच्या कमतरतेवर मात करण्यासाठी 114 अतिरिक्त लढाऊ विमाने खरेदी करण्याबाबत चर्चा अंतिम टप्प्यात आहे. फ्रेंच कंपनी Dassault Aviation ने अंदाजे ₹ 3.25 लाख कोटी किमतीच्या या मेगा डीलसाठी आपला तांत्रिक आणि व्यावसायिक प्रस्ताव भारत सरकारला सादर केला आहे.

वाचा :- आझम खान 2027 मध्ये गृहमंत्री होणार, शिवपाल यादव यांच्या घोषणेने यूपीच्या राजकारणात खळबळ उडाली

मिळालेल्या माहितीनुसार, या डीलची सर्वात मोठी अट तंत्रज्ञान हस्तांतरणाची आहे. 'बाय ग्लोबल, मेक इन इंडिया' मॉडेल अंतर्गत, फ्रान्स भारतासोबत राफेलचे इंजिन, एअरफ्रेम आणि सॉफ्टवेअरचे तंत्रज्ञान सामायिक करण्यास तयार आहे. योजनेनुसार, सुरुवातीच्या विमानानंतर सुमारे 90 राफेल विमाने भारतात तयार केली जातील, ज्यामुळे भारतीय अभियंत्यांना अत्याधुनिक लढाऊ विमाने बनवण्याचा अनुभव मिळेल. त्यामुळे भारत आपली स्वदेशी शस्त्रे थेट राफेलमध्ये समाकलित करू शकणार आहे.

याशिवाय नौदलाचे सामर्थ्य वाढवण्यासाठी फ्रान्सच्या सहकार्याने 'प्रोजेक्ट-75' अंतर्गत तयार करण्यात येणारी सहावी आणि शेवटची स्कॉर्पीन श्रेणीची पाणबुडी 'INS वाघशीर' जानेवारी 2025 मध्ये भारतीय नौदलात सामील करण्यात आली आहे. याशिवाय 26 भारतीय नौदलाच्या लढाऊ विमान आणि 26 एअरक्राफ्ट एअरक्राफ्टच्या खरेदीवरही दोन्ही देशांमध्ये चर्चा वेगाने सुरू आहे. 'प्रोजेक्ट-75I' अंतर्गत नवीन पाणबुड्यांचे सह-उत्पादन.

फ्रान्सचे मोठे संरक्षण केंद्र भारतात बांधले जाणार आहे

'मेक इन इंडिया'ला प्रोत्साहन देण्यासाठी, फ्रेंच एरोस्पेस कंपनी Safran ने हैदराबादजवळ एक मोठे विमान इंजिन देखभाल, दुरुस्ती आणि दुरुस्ती केंद्र उभारले आहे. कंपनीने राफेलच्या शक्तिशाली M88 इंजिनसाठी भारतात एमआरओ शॉप सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. त्यामुळे भविष्यात राफेल विमानांच्या देखभालीसाठी भारताला परदेशावर अवलंबून राहावे लागणार नाही आणि ऑपरेटिंग खर्चात मोठी कपात होईल.

संरक्षण विश्लेषकांचा दृष्टीकोन

वाचा :- हापूरमध्ये यूपी एटीएसची मोठी कारवाई, पहाटे दोन संशयित पकडले, सखोल चौकशी सुरू

भारत आणि फ्रान्समधील या वाढत्या संरक्षण समन्वयामुळे भारताचे इतर महासत्तेवरील अवलंबित्व कमी होत असल्याचे संरक्षण तज्ज्ञांचे मत आहे. तसेच, फ्रान्स कोणत्याही भू-राजकीय परिस्थितीशिवाय भारताला संवेदनशील तंत्रज्ञान हस्तांतरित करण्यास तयार आहे, जे भारताच्या धोरणात्मक स्वायत्ततेसाठी आणि आत्मनिर्भर भारत मोहिमेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. येत्या काही महिन्यांत उच्चस्तरीय द्विपक्षीय भेटी दरम्यान या मेगा डीलवर अधिकृतपणे शिक्कामोर्तब होण्याची अपेक्षा आहे.