• सातारा जिल्ह्यातील बोरी आणि सुखेड गावात नागपंचमीच्या दुसऱ्या दिवशी 'बोरीचा बार' हा अनोखा उत्सव साजरा केला जातो.


• दोन सावतींमधील जुन्या भांडणाच्या कथेपासून सुरू झालेली ही प्रथा आज एका मनोरंजक लोक खेळात विकसित झाली आहे.


• दोन्ही गावातील महिला एकत्र येऊन वर्षभरातील ताणतणाव विसरून सामाजिक सलोखा व बंधुभाव राखण्यासाठी पारंपरिक खेळ खेळतात.

महाराष्ट्राच्या लोकसंस्कृतीत अनेक मनोरंजक आणि आश्चर्यकारक परंपरा पाहायला मिळतात. सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा तालुक्यातील बोरी आणि सुखेड या दोन गावांमध्ये नागपंचमीच्या दुसऱ्या दिवशी साजरा होणारा 'बोरीचा बार' हा एकमेकाला अक्षरश: शिव्या देण्याचा सण आहे.

इतिहास आणि दंतकथा

शेकडो वर्षांची परंपरा असलेल्या या उत्सवामागे दोन सावतींमधील लढ्याची कहाणी सांगितली जाते. जुन्या काळी बोरी व सुखेड या लगतच्या गावात राहणाऱ्या दोन सावतींचे एकमेकांशी मतभेद झाल्याने मोठे भांडण झाले. नाल्याच्या कडेला झुंजताना ते तिथेच मरण पावले. काळाच्या ओघात लढण्याच्या या प्रथेला लोककथेचे स्वरूप आले. या प्रथेमध्ये द्वेष, शत्रुत्व किंवा वैर नाही, हा लोक खेळ आणि मनोरंजनाचा एक भाग मानला जातो.

एका मुलीच्या शिक्षणासाठी जपान रेल्वे स्टेशनवर 3 वर्षे चालू; नफा-तोट्यापेक्षा शिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित झाले!

परंपरा आणि रूप

दरवर्षी नागपंचमीच्या दुसऱ्या दिवशी बोरी व सुखेड या दोन्ही गावांच्या हद्दीतून वाहणाऱ्या ओढ्यावर दोन्ही गावातील महिला मोठ्या संख्येने जमतात. सनई आणि हलगीच्या तालावर गाणी वाजवत स्त्रिया ओढ्याच्या काठावर पोहोचतात.

ओढ्याच्या दोन्ही काठावर किंवा पाण्यात उभं राहून दोन्ही गावातील महिला एकमेकांवर तुफान तुफान वर्षाव करतात हे या उत्सवाचं मुख्य वैशिष्ट्य आहे. हावभाव, आरडाओरडा, गाणी आणि टाळ्यांसह अपमानाचा हा 'बार' उडाला आहे. ओढ्यात एकमेकांवर पाणी फेकून खेळ अधिकच रंगतदार होतो. विशेष म्हणजे या शिवीगाळातून कोणतीही मन दुखावल्याशिवाय महिला वर्षभरातील सर्व ताणतणाव विसरून आनंद लुटतात.

तुम्ही तुमच्या रोजच्या आहारात किती कॅलरीज वापरता? वजन कमी करण्यासाठी आणि वाढण्यासाठी कॅलरी घेण्याचे नेमके गणित काय आहे! समजून घेणे

आजचे रूप आणि अनुभव

आजही आजूबाजूच्या परिसरातील हजारो नागरिक आणि पर्यटक 'बोरीचा बार' पाहण्यासाठी गर्दी करतात. लग्न होऊन सासरी झालेल्या या अनोख्या सणासाठी माहेरी येतात. शिव्यांच्या या खेळानंतर दोन्ही गावातील महिला एकत्र येऊन झिम्मा, फुगडी व पारंपरिक खेळ खेळतात. ओढ्याच्या कडेला दुकाने सजवली असून परिसराला तीर्थक्षेत्राचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे. अशा प्रकारे ही आगळीवेगळी लोकपरंपरा सुखेड आणि बोरी गावात सामाजिक सलोखा आणि बंधुभाव टिकवून ठेवण्याचे काम करत आहे.