खरगे यांनी 13 ऑगस्ट रोजी संसदेतही हा मुद्दा उपस्थित केला होता. रॅलीत मोठ्या संख्येने लोक उपस्थित होते, असे सांगून त्यांनी कोणत्याही समाजाचे किंवा धर्माचे नाव घेतले नाही. असे असतानाही त्यांच्या भाषणानंतर कार्यक्रमस्थळी हवन करण्यात आले. काँग्रेसने याप्रकरणी एससी/एसटी कायद्यांतर्गत कारवाई करण्याची मागणी केली.

लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी या प्रकरणी एफआयआर नोंदवण्याची मागणी केल्याने वाद आणखी वाढला. शनिवारी काँग्रेस मुख्यालयात झालेल्या पत्रकार परिषदेत गांधी यांनी आरोप केला की ही घटना भाजप-आरएसएसची मानसिकता दर्शवते ज्यामध्ये दलितांशी भेदभाव केला जातो. तसेच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याकडे याप्रकरणी कारवाई करण्याची मागणीही त्यांनी केली.

उत्तराखंड भाजपचे अध्यक्ष महेंद्र भट्ट कथित 'शुद्धीकरणा'चा बचाव करत असल्याचा आरोप करत राहुल गांधींनी पंतप्रधानांच्या मौनावरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. केंद्र आणि उत्तराखंडमधील भाजप सरकारने कारवाई न केल्यास काँग्रेस हे प्रकरण पुढे नेईल, असेही ते म्हणाले.

काय आहे हा संपूर्ण वाद? 6 मोठ्या गोष्टी

1. वाद कसा सुरू झाला? मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी ८ ऑगस्ट रोजी हल्द्वानी येथे काँग्रेसची सभा आयोजित केली होती. काँग्रेसच्या म्हणण्यानुसार, दोन दिवसांनंतर त्याच ठिकाणी ‘शुद्धीकरण’ नावाने धार्मिक विधी पार पडला.


2. काय आहे काँग्रेसचा आरोप? खरगे दलित असल्याने त्यांच्या कार्यक्रमानंतर स्थळ 'शुद्ध' करण्यात आल्याचे काँग्रेसचे म्हणणे आहे. पक्ष त्याला अस्पृश्यता आणि दलितांच्या अपमानाशी जोडत आहे.


3. राहुल गांधींनी काय केली मागणी? राहुल गांधींनी एससी/एसटी कायद्यांतर्गत जबाबदार लोकांवर एफआयआर नोंदवण्याची मागणी केली आहे. त्याला भाजप-आरएसएसच्या मानसिकतेशी जोडत त्यांनी पंतप्रधानांना हस्तक्षेप करण्यास सांगितले.


4. आयोजक काय म्हणतात? या विधीचे मुख्य आयोजक गिरीशचंद्र पांडे यांनी आपला खर्गे जातीशी संबंध असल्याचे नाकारले. त्यांचा दावा आहे की रॅलीनंतर दारूच्या बाटल्या, पानाचे डाग, लघवी आणि कचरा स्थळी आढळून आला होता, त्यामुळे साफसफाई केल्यानंतर त्या ठिकाणचे 'पावित्र्य' पुनर्संचयित करण्यासाठी यज्ञ करण्यात आला.


5. भाजपने काय उत्तर दिले? राहुल गांधींचे आरोप फेटाळून लावत भाजपने काँग्रेसवर राजकीय फायद्यासाठी दलितांचा वापर केल्याचा आरोप केला. त्यांच्या उत्तरात पक्षाने डॉ. भीमराव आंबेडकर आणि माजी उपपंतप्रधान जगजीवन राम यांच्याशी काँग्रेसच्या वागणुकीचाही उल्लेख केला आहे.


6. मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामी यांचे काय म्हणणे आहे? उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामी म्हणाले की, भाजपचा एकही कार्यकर्ता या शुद्धीकरणात सहभागी नव्हता. काँग्रेसच्या रॅलीत काही आक्षेपार्ह धार्मिक घोषणा देण्यात आल्या आणि त्यानंतर काही धार्मिक संघटनांनी हा कार्यक्रम आयोजित केल्याचा दावा त्यांनी केला.

भाजप-काँग्रेसमधील वाक्प्रचार वाढला आहे

या प्रकरणावरून भाजप आणि काँग्रेस नेत्यांमध्ये आरोप-प्रत्यारोपांच्या फैरी झडल्या आहेत. भाजप नेते रविशंकर प्रसाद यांनी खर्गे यांच्यावर चुकीची माहिती दिल्याचा आरोप करत मोदी सरकारने दलितांच्या सन्मानासाठी आणि घटनात्मक अधिकारांसाठी काम केल्याचे सांगितले. त्याचवेळी राष्ट्रीय प्रवक्ते गुरू प्रकाश पासवान म्हणाले, “काँग्रेस आणि राहुल गांधी यांचा दलित सन्मानाचा दावा त्यांच्या स्वत:च्या इतिहासामुळे आणि आचरणामुळे प्रश्नाच्या भोवऱ्यात आहे. काँग्रेस आज खर्गे यांच्या सन्मानाबद्दल बोलत आहे, पण वायनाडमध्ये प्रियंका गांधी वड्रा यांच्या नामांकनावेळी, खर्गे बाहेर उभे असताना एका चित्राने प्रश्न उपस्थित केले. हा दलितांचा आदर आहे का?”

गुरू प्रकाश पासवान म्हणाले, पुद्दुचेरीचे नारायणसामी जी ते पंजाबचे चरणजीत सिंह चन्नी, हरियाणाच्या कुमारी सेलजा, बिहारचे राजेश राम, कर्नाटकचे जी. केंद्रातील परमेश्वरापासून ते मल्लिकार्जुन खर्गेपर्यंत अनेक घटनांनी काँग्रेसमधील दलित नेत्यांच्या आदर आणि राजकीय वर्तनावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. बाबा साहेब डॉ भीमराव आंबेडकर आणि बाबू जगजीवन राम यांच्याशी काँग्रेसच्या वागणुकीबाबत इतिहासातही गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. दलित सन्मानावर भाषण करण्यापूर्वी काँग्रेसने आपला इतिहास आणि आचरण आरशात पहावे.

दुसरीकडे, काँग्रेस खासदार शशी थरूर म्हणाले की, एखाद्या घटनेला 'शुद्धीकरण' किंवा केवळ 'स्वच्छता' म्हणण्याने त्याचे स्वरूप बदलत नाही. काँग्रेस नेते जयराम रमेश यांनीही भाजपशासित राज्यांमध्ये अशा घटना वारंवार घडत असल्याचा आरोप केला आणि त्यामागे राजकीय आश्रय असल्याचा दावा केला.

मात्र, या संपूर्ण वादात सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न हा आहे की, हल्दवणी येथे आयोजित करण्यात आलेला धार्मिक विधी हा रॅलीनंतरची घाण साफ करून धार्मिक कार्यक्रमासाठी जागा तयार करण्याच्या उद्देशाने होता की खर्गे जातीशी संबंधित होता. आयोजक आणि भाजप याला स्वच्छता आणि धार्मिक विधी म्हणत आहेत, तर काँग्रेस दलित नेत्याविरोधात भेदभाव करणारे कृत्य मानत आहे. तपासानंतरच या प्रकरणातील आरोपांची पुष्टी होऊ शकते.