भारत आणि उझबेकिस्तानने त्यांचे द्विपक्षीय संबंध सर्वसमावेशक धोरणात्मक भागीदारीमध्ये श्रेणीसुधारित करण्यास सहमती दर्शविली आहे आणि युरेनियमच्या दीर्घकालीन पुरवठ्यासाठी एका फ्रेमवर्कवर काम करत आहेत, असे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी (30 ऑगस्ट) सांगितले.

कराराचा एक भाग म्हणून, दोन्ही देशांनी 2030 पर्यंत वार्षिक व्यापारात USD 5 अब्ज करण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. दोन्ही राष्ट्रांमधील द्विपक्षीय व्यापाराचे सध्याचे प्रमाण USD 1 बिलियन पेक्षा जास्त आहे.

उझबेकिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष शवकत मिर्जिओयेव यांच्याशी चर्चा केल्यानंतर पंतप्रधान मोदींनी ही घोषणा केली.

मोदींना उझबेकिस्तानच्या प्रतिष्ठित 'ओली दाराजली दो'स्टलिक' ऑर्डरनेही सन्मानित करण्यात आले, जे त्यांनी भारत आणि उझबेकिस्तानमधील “शाश्वत” बंधनाला समर्पित केले. व्यापार, स्वच्छ ऊर्जा आणि कनेक्टिव्हिटी यासह विविध क्षेत्रात संबंध मजबूत करण्यासाठी मोदी दोन दिवसीय दौऱ्यावर आहेत.

द्विपक्षीय चर्चा

चर्चेनंतर, नागरी-अणुऊर्जा क्षेत्रातील सहकार्याच्या अनुषंगाने उझबेकिस्तानमधून भारताला युरेनियमचा दीर्घकालीन पुरवठा करण्यासाठी एक फ्रेमवर्क स्थापित करण्यावर दोन्ही बाजूंनी सहमती दर्शवली आहे.

हे देखील वाचा: दहशतवादमुक्त प्रदेशासाठी एकत्र काम करण्यास उत्सुक: SCO शिखर परिषदेच्या आधी मोदी

“आम्ही आमच्या धोरणात्मक भागीदारीचा 15 वा वर्धापन दिन साजरा करत आहोत. मला आनंद होत आहे की, या विशेष प्रसंगी, आम्ही आमचे संबंध सर्वसमावेशक धोरणात्मक भागीदारीच्या पातळीवर उंचावत आहोत,” मोदींनी रविवारी द्विपक्षीय चर्चेच्या सुरुवातीच्या भाषणात सांगितले.

“आम्ही या चौकटीत ठोस उद्दिष्टे ठरवून पुढे जाऊ,” तो हिंदीत म्हणाला.

धोरणात्मक सहकार्य

व्यापार, गुंतवणूक, पायाभूत सुविधा, गंभीर खनिजे, खाणकाम, संरक्षण आणि सुरक्षा, कृषी, औषधनिर्माण, आरोग्य, माहिती तंत्रज्ञान, डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा, UPI आणि शिक्षण या क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढविण्यावर मोदी-मिर्झिओयेव चर्चेचा भर होता.

भारत आणि उझबेकिस्तान यांच्यातील सहकार्याची वाढती खोली आणि विस्तारित व्याप्ती प्रतिबिंबित करणारे धोरणात्मक संबंध सर्वसमावेशक धोरणात्मक भागीदारीपर्यंत वाढवण्याची घोषणा दोन्ही नेत्यांनी केली.

खाणकाम, संस्कृती, शिक्षण, पर्यटन आणि आयुर्वेद यासह विविध क्षेत्रांचा समावेश असलेल्या अनेक करारांची देवाणघेवाण त्यांनी पाहिली.

संरक्षण संबंध

“उझबेकिस्तान मध्य आशियाच्या केंद्रस्थानी आहे आणि या प्रदेशातील भारताच्या सहभागाच्या केंद्रस्थानी आहे,” मोदी म्हणाले.

पंतप्रधान पुढे म्हणाले, “मध्य आशियातील शांतता, प्रगती आणि समृद्धीसाठी भारत-उझबेकिस्तानची मजबूत भागीदारी एक शक्तिशाली शक्ती असेल.” उभय देशांमधील भविष्यातील सहकार्याच्या महत्त्वाकांक्षी अजेंडावर चर्चा करताना मोदी म्हणाले की, भारत आणि उझबेकिस्तान त्यांच्या संरक्षण उद्योगांना लष्करी उपकरणांच्या सह-विकास आणि सह-उत्पादनाकडे लक्ष देतील.

हे देखील वाचा: केरळच्या वैद्यकीय विद्यार्थ्याची उझबेकिस्तानमध्ये हत्या: कुटुंबाचा अत्याचाराचा आरोप, गुन्हा दाखल

व्यापार आणि गुंतवणुकीबाबत ते म्हणाले की, बाजारपेठेतील प्रवेश, बँकिंग, पेमेंट सिस्टम आणि कनेक्टिव्हिटीशी संबंधित समस्या संरचित मार्गाने हाताळल्या जातील.

“आमच्या दोन देशांमधील घनिष्ठ संरक्षण आणि सुरक्षा सहकार्य आमचा परस्पर विश्वास दर्शवते. भविष्यात, आम्ही आमच्या संरक्षण उद्योगांमधील थेट संबंध, सह-उत्पादन आणि सह-विकासाला प्रोत्साहन देऊ,” असे मोदी म्हणाले.

“आमचा विश्वास आहे की दहशतवाद, अतिरेकवाद आणि फुटीरतावाद संपूर्ण क्षेत्रासमोर गंभीर आव्हाने आहेत,” पंतप्रधान म्हणाले. “या धमक्यांविरुद्ध शून्य सहिष्णुतेचे धोरण राखणे हा आमचा सामायिक संकल्प आहे आणि राहील.”

बौद्ध स्थळांचे संवर्धन

उझबेकिस्तानमधील फयाज तेपा आणि कारा तेपा या बौद्ध स्थळांच्या जीर्णोद्धार आणि संवर्धनासाठी आशयाचे पत्रही मान्य करण्यात आले.

दक्षिण उझबेकिस्तानमधील हे प्राचीन बौद्ध मठ सिल्क रोडच्या बाजूने बौद्ध धर्म कसा पसरला आणि मध्य आशियामध्ये कसा भरभराटीला आला हे दर्शवितात.

हे देखील वाचा: उझबेकिस्तानमध्ये भारतीय डायस्पोराकडून पंतप्रधान मोदींचे जोरदार स्वागत

पंतप्रधानांनी काल रात्रीच्या जेवणाच्या वेळी उझबेक राष्ट्राध्यक्षांशी केलेल्या “उत्पादक चर्चेचा” उल्लेखही केला. “आम्ही काल रात्रीच्या जेवणावर फलदायी चर्चा केली आणि अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले.”

“आम्ही परराष्ट्र मंत्र्यांच्या स्तरावर समन्वय परिषद स्थापन करू जेणेकरून जवळच्या समन्वयातून आमच्या सहकार्याच्या सर्व पैलूंना दिशा मिळेल,” असे मोदी म्हणाले.

संबंध अधिक दृढ करणे

पंतप्रधान म्हणाले की दोन्ही बाजू त्यांच्या विद्यमान संयुक्त आयोगाला सचिवांच्या स्तरावरून मंत्री स्तरापर्यंत वाढवतील. “दोन्ही बाजू संयुक्तपणे दोन्ही देशांतील व्यावसायिक नेत्यांच्या समावेश असलेल्या व्यवसाय शिखर परिषदेचे आयोजन करतील.” “आम्ही युरेनियमच्या पुरवठ्यासाठी दीर्घकालीन व्यवस्था देखील स्थापित करू,” ते म्हणाले, अधिक तपशील शेअर न करता.

उझबेक राष्ट्राध्यक्ष म्हणाले की, त्यांचा देश भारतासोबत विविध क्षेत्रात संबंध वाढवण्यासाठी कटिबद्ध आहे. “आम्ही ऊर्जा, संस्कृती, गंभीर खनिजे, फार्मास्युटिकल्स, दागिने आणि कृषी यांसारख्या क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्याचे ध्येय ठेवत आहोत.” “आम्ही या प्रत्येक क्षेत्रासाठी रोडमॅप तयार करू; भारतातील विशिष्ट संघ येथे भेट देतील, आणि आमचे संघ भारतात प्रवास करतील, ज्यामुळे आम्हाला या क्षेत्रांमधील आमची उद्दिष्टे स्पष्टपणे परिभाषित करता येतील,” मिर्जिओयेव पुढे म्हणाले.

उझबेकने मोदींचा सन्मान केला

उझबेकिस्तानचे राष्ट्रपती शवकत मिर्जियोयेव यांच्या हस्ते पंतप्रधान मोदींना हा सन्मान प्रदान करण्यात आला. मोदींनी सोशल मीडिया पोस्टमध्ये म्हटले आहे की, “'ओली दाराजली दोस्तलिक' ऑर्डर मिळाल्याबद्दल गौरव झाला. मी भारत आणि उझबेकिस्तान यांच्यातील चिरस्थायी बंधाला समर्पित करतो.”

हे देखील वाचा: आगामी SCO आणि BRICS शिखर परिषदा भारतासाठी काटेरी आहेत

उझबेकिस्तानच्या सर्वोच्च पुरस्काराने सन्मानित होणे ही माझ्यासाठी अभिमानाची बाब आहे, असे मोदी म्हणाले. ते म्हणाले की, पुरस्कारासाठी वापरला जाणारा शब्द – 'दोस्तलिक' भारतातील लोक परिचित आहेत.

“भारतात असे क्वचितच कुटुंब असेल जिथे 'दोस्तलिक' हा शब्द दिवसातून शंभर वेळा उच्चारला जात नाही. आज तुम्ही त्याचे सार खऱ्या अर्थाने समोर आणले आहे. 'दोस्तलिक' म्हणजे मैत्री. हा शब्दच भारत आणि उझबेकिस्तानमधील संबंधांच्या हृदयातील भावना सुंदरपणे व्यक्त करतो,” तो म्हणाला.

31 ऑगस्ट ते 1 सप्टेंबर रोजी 26 व्या शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन शिखर परिषदेत सहभागी होण्यासाठी पंतप्रधान ताश्कंद येथून किर्गिस्तानला जाणार आहेत.

(एजन्सी इनपुटसह)