आजच्या डिजिटल युगात क्रेडिट कार्डचा वापर खूप सामान्य झाला आहे. पण क्रेडिट कार्ड हरवणे आणि नंतर अनोळखी व्यक्तीकडून लाखो रुपयांचा व्यवहार होणे ही कोणासाठीही मोठी चिंतेची बाब ठरू शकते. अशा परिस्थितीत, ग्राहकाच्या मनात सर्वात मोठा प्रश्न उद्भवतो की या चोरीला गेलेल्या किंवा हरवलेल्या कार्डचा खर्च कोण भरणार – ग्राहक की बँक?

साधारणपणे, लोकांचा असा विश्वास आहे की जर त्यांच्याकडून कार्ड हरवले तर ते नुकसानीस पूर्णपणे जबाबदार असतील आणि त्यांना पैसे द्यावे लागतील. तथापि, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) च्या नियमांमुळे अशा परिस्थितीत ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळतो.

आरबीआयचा शून्य दायित्व नियमआरबीआयच्या स्पष्ट नियमांनुसार, क्रेडिट कार्ड हरवल्यानंतर फसवणूकीचा व्यवहार झाल्यास, सर्व प्रकरणांमध्ये ग्राहकाला पैसे द्यावे लागणार नाहीत. जर तुम्हाला बँकेकडून अनधिकृत व्यवहाराचा संदेश प्राप्त झाला आणि तुम्ही 3 कामकाजाच्या दिवसांत बँकेला अधिकृतपणे तक्रार केली तर तुमचे दायित्व शून्य होईल. अशा परिस्थितीत नुकसानीची संपूर्ण जबाबदारी बँकेची राहते.

येथे हे समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे की ही 3 दिवसांची मुदत कार्ड हरवल्याच्या दिवसापासून मोजली जात नाही, परंतु ज्या दिवसापासून तुम्हाला फसव्या व्यवहाराबद्दल संदेश किंवा माहिती मिळेल त्या दिवसापासून ती सुरू होते.

जर ग्राहक 3 कामकाजाच्या दिवसांत तक्रार नोंदवू शकला नाही आणि 4 ते 7 कामकाजाच्या दिवसांत तक्रार नोंदवला तर, बँकेच्या धोरणानुसार ग्राहकाची जबाबदारी ठराविक मर्यादेपर्यंत राहते. मात्र बँकेच्या यंत्रणेतच काही बिघाड झाल्यास ग्राहकाला एक रुपयाही द्यावा लागत नाही.

कार्ड हरवल्यावर किंवा फसवणूक झाल्यावर लगेच काय करावे?

कार्ड ब्लॉक करा: प्रथम, तुमच्या बँकेच्या मोबाइल ॲप, वेबसाइट किंवा ग्राहक सेवा हेल्पलाइनवर कॉल करून कार्ड ताबडतोब ब्लॉक करा (फ्रीज करा). नुसती शंका असली तरी कार्ड तात्पुरते फ्रीज करणे अत्यावश्यक आहे.

व्यवहार तपासा: सर्व अलीकडील व्यवहार तपासा आणि ज्यांना तुम्ही फसवणूक केली नाही ते फ्लॅग करा.

नोंदी ठेवा: बँकेत तक्रार दाखल केल्यानंतर, तक्रार क्रमांक (संदर्भ क्रमांक), कस्टमर केअरकडून मिळालेली तारीख आणि वेळ यांची नोंद ठेवा.

पोलिस तक्रार: कार्ड चोरीला गेल्याची खात्री असल्यास, जवळच्या पोलीस ठाण्यात एफआयआर दाखल करा जेणेकरून भविष्यात कोणताही कायदेशीर प्रश्न उद्भवणार नाही.

सायबर क्राईममध्ये तक्रार करा: आर्थिक फसवणूक झाल्यास, राष्ट्रीय सायबर क्राईम हेल्पलाइन नंबर 1930 वर त्वरित कॉल करा आणि त्यांच्या वेबसाइटवर ऑनलाइन तक्रार देखील दाखल करा.

एक ग्राहक म्हणून जागरूक राहून आणि वेळीच योग्य ती पावले उचलल्यास, तुम्ही सहजपणे होणारे मोठे आर्थिक नुकसान टाळू शकता. नियमांचे ज्ञान हे तुमचे सर्वात मोठे संरक्षण आहे.