नवी दिल्ली: संपूर्ण भारतातील बँकिंग सेवेत व्यत्यय येऊ शकतो 11 सप्टेंबर पाच दिवसांचा कामकाजाचा आठवडा मागण्यासाठी बँक कर्मचारी आणि अधिकारी देशव्यापी संप सुरू करतात. 11 सप्टेंबर रोजी देशभरात बँका अधिकृतपणे बंद नसल्या तरी, संपातील सहभागामुळे शाखा कामकाजावर, विशेषतः सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांवर परिणाम होऊ शकतो.

हा व्यत्यय देशाच्या काही भागांमध्ये सलग चार दिवसांपर्यंत वाढू शकतो कारण हा संप शुक्रवारी येतो, त्यानंतर 12 सप्टेंबर रोजी दुसरा शनिवार आणि 13 सप्टेंबर रोजी रविवार असतो. गणेश चतुर्थीनिमित्त काही राज्यांमध्ये 14 सप्टेंबरला बँक सुट्टी देखील असते.

त्यामुळे शाखा भेटीचे नियोजन करणाऱ्या ग्राहकांनी त्यांच्या स्थानिक बँकेची ऑपरेटिंग स्थिती तपासली पाहिजे आणि आवश्यक व्यवहार अगोदर पूर्ण करावेत.

बँक कर्मचारी संपावर का?

यांनी देशव्यापी संप पुकारला आहे युनायटेड फोरम ऑफ बँक युनियन्स (UFBU)सात बँक कर्मचारी आणि अधिकारी संघटनांचे प्रतिनिधित्व करणारी एक छत्री संघटना.

अ.ची ओळख करून देण्याची प्रमुख मागणी आहे पाच दिवसांचा बँकिंग आठवडाबँक कर्मचाऱ्यांसाठी शनिवार आणि रविवार हे साप्ताहिक सुट्टीचे दिवस बनले आहेत.

अनेक दिवसांपासून हा प्रश्न सुटलेला नसल्याचा युक्तिवाद बँक संघटनांनी केला आहे. युनियन प्रतिनिधींच्या म्हणण्यानुसार, मुख्य कामगार आयुक्तांसमोर झालेल्या सामंजस्य बैठकांमध्ये सरकारने पाच दिवसांचा कामकाजाचा आठवडा लागू करण्याबाबत ठोस वचनबद्धता दिली नाही.

पेन्शनशी संबंधित समस्या आणि नॅशनल पेन्शन सिस्टीम अंतर्गत समाविष्ट कर्मचाऱ्यांच्या बदलांसह इतर अनेक मागण्याही युनियनने मांडल्या आहेत.

काही ग्राहकांसाठी चार दिवसांचा व्यत्यय

संपाची वेळ म्हणजे देशाच्या काही भागांतील ग्राहकांना सलग चार दिवस शाखा-आधारित बँकिंग सेवांमध्ये प्रवेश करण्यात अडचणी येऊ शकतात.

क्रम आहे:

• 11 सप्टेंबर, शुक्रवार: देशव्यापी बँक संप


• 12 सप्टेंबर, शनिवार: दुसऱ्या शनिवारी बँकेला सुट्टी


• 13 सप्टेंबर, रविवार: साप्ताहिक सुट्टी


• 14 सप्टेंबर, सोमवार: काही राज्यांमध्ये गणेश चतुर्थीची सुट्टी

मात्र, 14 सप्टेंबरची सुट्टी आहे संपूर्ण भारतात एकसमान लागू नाही. बँकेच्या सुट्ट्या राज्य आणि स्थानानुसार बदलतात, त्यामुळे ग्राहकांनी त्यांच्या शाखेला लागू होणारे सुट्टीचे कॅलेंडर तपासावे.

स्ट्राइक आणि नियमित सुट्ट्यांचे संयोजन विशेषतः अशा ग्राहकांना प्रभावित करू शकते ज्यांना सेवांची आवश्यकता आहे ज्यांना प्रत्यक्ष शाखा भेटींची आवश्यकता आहे.

कोणत्या बँकिंग सेवांवर परिणाम होऊ शकतो?

संपामुळे रोख ठेवी आणि पैसे काढणे, चेक-संबंधित व्यवहार आणि इतर काउंटर सेवांसह अनेक शाखा-आधारित सेवांवर परिणाम होऊ शकतो.

चेक क्लिअरिंग आणि बँक कर्मचाऱ्यांना आवश्यक असलेले इतर व्यवहार देखील कर्मचाऱ्यांच्या सहभागाच्या मर्यादेनुसार विलंब अनुभवू शकतात.

तथापि, डिजिटल बँकिंग सेवा उपलब्ध राहतील अशी अपेक्षा आहे.

सामान्य तांत्रिक उपलब्धतेच्या अधीन राहून ग्राहक इंटरनेट बँकिंग, मोबाइल बँकिंग, UPI आणि ATM सारख्या सेवा वापरणे सुरू ठेवू शकतात.

बहुतेक सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांनी आधीच ग्राहकांना संपाच्या काळात शक्य असेल तिथे डिजिटल चॅनेल वापरण्याचा सल्ला दिला आहे.

एसबीआय ग्राहकांसाठी सल्लागार जारी करते

द स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI) त्यांनी आपल्या शाखा आणि कार्यालयांमध्ये सामान्य कामकाज राखण्यासाठी व्यवस्था केली आहे, असे म्हटले आहे, तरीही संपामुळे कामकाजावर परिणाम होऊ शकतो असा इशारा दिला आहे.

एसबीआयने ग्राहकांना एटीएम आणि ऑटोमेटेड डिपॉझिट आणि विथड्रॉवल मशिन्स वापरण्याचा सल्ला दिला आहे.

काही बँकिंग सेवांसाठी ग्राहक ग्राहक सेवा पॉइंट्स देखील वापरू शकतात. इंटरनेट बँकिंग, YONO प्लॅटफॉर्म, मोबाइल बँकिंग आणि UPI यासारखे डिजिटल पर्याय शाखा भेटींसाठी पर्याय देत राहतील.

ज्या ग्राहकांना विशेषत: शाखा-आधारित सेवेची आवश्यकता आहे, त्यांना SBI ने भेट देण्यापूर्वी त्यांची स्थानिक शाखा कार्यरत आहे की नाही हे तपासण्याचा सल्ला दिला आहे.

इतर मागण्या काय आहेत?

पाच दिवसांचा वर्क वीक ही संपामागील मुख्य मागणी आहे, परंतु बँक युनियन्सने इतर अनेक मुद्दे सूचीबद्ध केले आहेत.

त्यांच्या मागण्यांमध्ये निवृत्तीवेतन लाभ अद्ययावत करणे आणि सुधारणे, पेन्शनधारकांसाठी एकसमान महागाई भत्ता फॉर्म्युला लागू करणे आणि राष्ट्रीय पेन्शन प्रणालीमध्ये समाविष्ट असलेल्या कर्मचाऱ्यांना जुन्या पेन्शन योजनेत जाण्यासाठी पर्याय उपलब्ध करून देणे यांचा समावेश आहे.

अनेक सरकारी संस्था आणि वित्तीय संस्था आधीच पाच दिवसांच्या कामकाजाच्या आठवड्यात कार्यरत आहेत याकडेही केंद्रीय प्रतिनिधींनी लक्ष वेधले आहे.

युनियननुसार, केंद्र आणि राज्य सरकारी कार्यालये, भारतीय रिझर्व्ह बँक, एलआयसी, जीआयसी आणि नाबार्ड पाच दिवसांच्या कामकाजाच्या व्यवस्थेचे पालन करतात. स्टॉक, मनी आणि परकीय चलन बाजार आठवड्यातून पाच दिवस चालतात असेही त्यांनी नमूद केले आहे.

त्यानंतर आणखी स्ट्राइक होऊ शकतात

सध्याच्या एकदिवसीय संपामुळे वाद संपुष्टात येणार नाही.

UFBU ने धमकी दिली आहे ए 28 सप्टेंबरपासून तीन दिवसीय देशव्यापी संप सुरू होत आहे जर त्याच्या मागण्या सुटल्या नाहीत. प्रस्तावित कारवाई अर्धवार्षिक बंद कालावधीशी एकरूप होईल.

युनियनने प्रस्तावित संपाला पुढे नेल्यास यामुळे ग्राहक आणि व्यवसायांसाठी आणखी एक अडथळे निर्माण होऊ शकतात.

पुढील औद्योगिक कारवाईच्या शक्यतेचा अर्थ बँका, व्यवसाय आणि ग्राहकांना या महिन्याच्या शेवटी शाखा-आधारित सेवांमध्ये संभाव्य विलंबासाठी तयारी करावी लागेल.

बँक ग्राहकांनी काय करावे?

ज्या ग्राहकांना रोख रक्कम, चेक-संबंधित सेवा किंवा इतर शाखा-आधारित सुविधांची आवश्यकता आहे त्यांनी आदर्शपणे ते व्यवहार व्यत्यय येण्यापूर्वी पूर्ण केले पाहिजेत किंवा पर्यायी व्यवस्थांबाबत त्यांच्या बँकेशी संपर्क साधावा.

नियमित पेमेंट आणि ट्रान्सफरसाठी, डिजिटल बँकिंग भौतिक शाखांवरील अवलंबित्व कमी करू शकते.

पात्र व्यवहारांसाठी ग्राहक UPI, मोबाइल बँकिंग आणि इंटरनेट बँकिंग वापरू शकतात. एटीएम आणि ऑटोमेटेड डिपॉझिट मशीन देखील काही रोख गरजांसाठी वापरल्या जाऊ शकतात.

तथापि, प्रत्येक बँकिंग सेवा डिजिटल पद्धतीने उपलब्ध आहे असे ग्राहकांनी गृहीत धरू नये. प्रत्यक्ष दस्तऐवज, पडताळणी किंवा शाखा हस्तक्षेप आवश्यक असलेल्या सेवांना सामान्य शाखा कार्ये पुन्हा सुरू होईपर्यंत प्रतीक्षा करावी लागेल.

आज देशभरात बँका बंद नाहीत

ग्राहकांसाठी सर्वात महत्वाचा फरक आहे 11 सप्टेंबर ही देशव्यापी बँक सुट्टी नाही.

त्याऐवजी बँक कर्मचारी आणि अधिकारी संघटना देशव्यापी संप पाळत आहेत. वैयक्तिक शाखांवर प्रत्यक्ष परिणाम कर्मचाऱ्यांचा सहभाग आणि संबंधित बँकेने केलेल्या व्यवस्थेवर अवलंबून असेल.

पुढील शनिवार आणि रविवार नियमित बँक सुट्ट्या आहेत, तर 14 सप्टेंबर ही गणेश चतुर्थीसाठी काही राज्यांमध्ये सुट्टी आहे.

त्यामुळे प्रत्येक बँकेच्या शाखा चारही दिवस बंद राहतील, असे ग्राहकांनी समजू नये. विशिष्ट शाखेची स्थिती तपासणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.

डिजिटल बँकिंगमुळे दिलासा मिळू शकतो

डिजिटल बँकिंगच्या वाढत्या वापराचा अर्थ असा आहे की जे ग्राहक प्रामुख्याने ऑनलाइन व्यवहार करतात त्यांच्यासाठी शाखा संपाचा परिणाम कमी गंभीर असू शकतो.

UPI, मोबाईल बँकिंग, इंटरनेट बँकिंग आणि एटीएम ग्राहकांना शाखेत जाण्याची आवश्यकता न ठेवता अनेक नियमित व्यवहार हाताळू शकतात.

तरीही, रोख ठेवी, धनादेश प्रक्रिया आणि इतर भौतिक बँकिंग आवश्यकतांशी संबंधित व्यवसाय आणि व्यक्तींना जास्त गैरसोय होऊ शकते.

अशा ग्राहकांसाठी, संप आणि त्यानंतरच्या शनिवार व रविवार दरम्यान आगाऊ नियोजन विशेषतः महत्वाचे आहे.

निष्कर्ष

11 सप्टेंबरपासून सुरू असलेल्या देशव्यापी बँक संपामुळे शाखा-आधारित बँकिंग सेवा, विशेषतः सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमध्ये व्यत्यय येऊ शकतो. वेळेमुळे काही भागात चार दिवसांचा व्यत्यय येऊ शकतो कारण 12 सप्टेंबर हा दुसरा शनिवार, 13 सप्टेंबर हा रविवार आणि 14 सप्टेंबरला काही राज्यांमध्ये गणेश चतुर्थीची सुट्टी आहे.

UFBU ने हा संप प्रामुख्याने पाच दिवसांचा कामकाजाचा आठवडा, पेन्शन-संबंधित लाभांमध्ये सुधारणा आणि कर्मचाऱ्यांच्या इतर मागण्यांसाठी पुकारला आहे.

बँका असताना 11 सप्टेंबर रोजी देशभरात अधिकृतपणे बंद नाहीशाखा सेवा आवश्यक असलेल्या ग्राहकांनी भेट देण्यापूर्वी त्यांच्या बँकेकडे तपासावे. नियमित व्यवहारांसाठी, एटीएम, यूपीआय, मोबाइल बँकिंग आणि इंटरनेट बँकिंग पर्याय देऊ शकतात.