मजबूत हाडांसाठी पोषण टिपा: कॅल्शियमचे नाव ऐकले की सर्वात प्रथम लक्षात येते ते म्हणजे दूध, दही आणि चीज. पण काही कारणास्तव दूध न प्यायल्यास किंवा दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन कमी केल्यास शरीरात कॅल्शिअमची कमतरता निर्माण होईल का? कोणताही मार्ग नाही. अनेक खाद्यपदार्थ आहेत जे कॅल्शियमची आवश्यकता पूर्ण करण्यास मदत करतात. विशेष गोष्ट अशी आहे की कॅल्शियम केवळ हाडे आणि दातांसाठी आवश्यक नाही तर ते स्नायूंची क्रिया, सामान्य हृदय गती आणि रक्त गोठणे यासारख्या महत्त्वपूर्ण शारीरिक प्रक्रियांमध्ये देखील भूमिका बजावते. आता प्रश्न असा आहे की कॅल्शियम महत्वाचे का आहे? दुधाशिवाय ते कोणत्या गोष्टी पूर्ण करू शकतात? डाएट फॉर डिलाइट क्लिनिक नोएडाच्या आहारतज्ञ खुशबू शर्मा याविषयी सांगत आहेत-

हाडे आणि दात मजबूत करण्यासाठी आवश्यक

शरीरातील कॅल्शियमचा मोठा भाग हाडे आणि दातांमध्ये आढळतो. हाडांची रचना आणि मजबुती राखण्यासोबतच त्यांच्या सामान्य विकासातही ते महत्त्वाची भूमिका बजावते. मुलांच्या आणि किशोरवयीन मुलांच्या विकासादरम्यान ही गरज विशेषतः महत्वाची आहे. पुरेशा प्रमाणात कॅल्शियम मिळाल्याने वयानुसार हाडांचे आरोग्य राखण्यास मदत होते.

कॅल्शियम फक्त हाडांसाठी नाही

कॅल्शियम शरीराच्या अनेक महत्वाच्या प्रक्रियांमध्ये सामील आहे. हे स्नायूंचे सामान्य आकुंचन आणि कार्य करण्यास मदत करते. याशिवाय, कॅल्शियम सामान्य हृदयाचे ठोके आणि रक्त गोठण्याच्या प्रक्रियेत देखील भूमिका बजावते. त्यामुळे त्याला केवळ हाडांचे खनिज समजणे योग्य नाही.

जर तुम्ही दूध पीत नसाल तर तुम्हाला या गोष्टींमधून कॅल्शियम मिळेल

दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थ हे कॅल्शियमचे चांगले स्त्रोत आहेत, परंतु इतर अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. सोयाबीन आणि सोयावर आधारित अन्नपदार्थ, तीळ, बदाम, काही कडधान्ये, हिरव्या पालेभाज्या आणि इतर कॅल्शियमयुक्त पदार्थ यांचा आहारात समावेश करता येईल. काही पदार्थांमध्ये नैसर्गिकरित्या कॅल्शियमचे प्रमाण जास्त असते, तर काही पदार्थांमध्ये कॅल्शियमचे प्रमाण जास्त असते.

त्यामुळे जे दूध पीत नाहीत त्यांना संतुलित आहारातून कॅल्शियमची गरज पूर्ण करणे शक्य होते. मात्र, एकाच खाद्यपदार्थावर अवलंबून न राहता विविध पौष्टिक पदार्थांचा आहारात समावेश करणे चांगले.

व्हिटॅमिन डी देखील विसरू नका

कॅल्शियमचे सेवन करण्यासोबतच शरीरात व्हिटॅमिन डीचे प्रमाण पुरेसे असणे देखील महत्त्वाचे आहे, कारण व्हिटॅमिन डी आतड्यांमधून कॅल्शियम शोषण्यास मदत करते. त्यामुळे कॅल्शियमयुक्त अन्नाबरोबरच पुरेसे व्हिटॅमिन-डी, नियमित शारीरिक हालचाली आणि संतुलित जीवनशैलीकडेही लक्ष दिले पाहिजे.

आपल्याला दररोज किती कॅल्शियम आवश्यक आहे?

कॅल्शियमची रोजची गरज प्रत्येक व्यक्तीसाठी सारखी नसते. हे वय, लिंग आणि जीवनाचा टप्पा यासारख्या घटकांवर अवलंबून आहे. प्रौढांसाठी सामान्य आवश्यकता दररोज सुमारे 1,000 मिलीग्राम असते, जरी काही वयोगटांमध्ये आणि परिस्थितींमध्ये ही आवश्यकता जास्त असू शकते.