कोल्हापूर : कोल्हापूरला क्रीडा नगरी म्हणूनही ओळखले जाते. अशाच क्रीडाप्रेमींनी भरलेल्या कोल्हापुरात जागतिक कीर्तीचे अनेक खेळाडू सध्या देशाचे नाव उंचावत आहेत. कोल्हापूर जिल्ह्यातील गारगोटी (पुष्पनगर) येथील 23 वर्षीय आंतरराष्ट्रीय नेमबाज सोनम उत्तम मस्कर हिने आपल्या अचूक निशाण्याने आणि जिद्दीने जागतिक क्रीडापटलावर भारताचा झेंडा दिमाखात फडकवला आहे. जपानमधील आयची-नागोया येथे आयोजित 20 व्या आशियाई क्रीडा स्पर्धा 2026 मध्ये महिलांच्या 10 मीटर एअर रायफल सांघिक प्रकारात सोनम मस्कर, एलावेनिल वालारिवन आणि विदार्सा विनोद या भारतीय त्रयीने 1898.0 गुणांची संयुक्त कमाई करत ऐतिहासिक रौप्यपदक पटकावले.




या स्पर्धेत चीनने 1904.2 गुणांचा नवा जागतिक विक्रम नोंदवत सुवर्णपदक मिळवले, तर यजमान जपानने 1897.1 गुणांसह कांस्यपदकावर समाधान मानले. जपानपेक्षा केवळ 0.9 गुणांची सरशी साधत भारतीय संघाने हे उपविजेतेपद मिळवले. या अटीतटीच्या सांघिक लढतीत सोनमने 634.1 गुणांची उत्कृष्ट वैयक्तिक कामगिरी करत भारतीय संघाचे नेतृत्व केले आणि 8 नेमबाजांच्या वैयक्तिक अंतिम फेरीतही धडक मारली; अंतिम फेरीत तिने ६ वे स्थान पटकावले.




जमीन विकून वडिलांनी साकारले स्वप्नसोनमच्या या नेत्रदीपक यशामागे तिच्या कौटुंबिक त्यागाची आणि संघर्षाची मोठी पार्श्वभूमी आहे. मूळची गारगोटीची असलेली सोनम 2018 मध्ये मुंबईतील तोलानी कॉमर्स कॉलेजमध्ये शिकत असताना सहज एक छंद म्हणून नेमबाजीकडे वळली; त्यापूर्वी ती बुद्धिबळ खेळत असे. मात्र, कोरोना लॉकडाऊन काळात मस्कर कुटुंबाला मोठ्या आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागला.




नेमबाजीत व्यावसायिक प्रगती करण्यासाठी स्वतःची रायफल आणि महागडे साहित्य खरेदी करणे अत्यंत आवश्यक होते. अशा कठीण प्रसंगी तिचे वडील उत्तम मारुती मस्कर यांनी कोणतीही तमा न बाळगता आपली जमीन/मालमत्ता विकण्याचा धाडसी निर्णय घेतला आणि मुलीच्या स्वप्नांना बळ दिले.



वडिलांच्या या त्यागाचे चीज करत सोनमने 2021 पासून कोल्हापुरातील 'वेध शूटिंग अकॅडमी'मध्ये शिवछत्रपती क्रीडा पुरस्कार विजेत्या राधिका बराले-हवालदार आणि रोहित हवालदार यांच्या मार्गदर्शनाखाली कठोर सराव सुरू केला. पुढे मे 2023 पासून तिला ऑलिम्पिक गोल्ड क्वेस्ट व स्पोर्ट्स अथॉरिटी ऑफ इंडियाचे सहकार्य लाभले.




वैज्ञानिक सराव आणि हृदयाच्या ठोक्यांवर नियंत्रणआशियाई स्पर्धेच्या पूर्वतयारीसाठी भोपाळ येथील राष्ट्रीय शिबिरात सोनमने आधुनिक वैज्ञानिक पद्धतींचा अवलंब केला. नेमबाजी करताना तणाव नियंत्रण आणि शारीरिक स्थिरतेसाठी छातीला बायोफीडबॅक बेल्ट आणि बोटांना सेन्सर्स लावून हृदयाचे ठोके आणि शरीराचे तापमान मोजले जात होते. मिनिटाला 100 हून अधिक होणारे हृदयाचे ठोके शांत करून, श्वासाची गती मिनिटाला 4 ते 6 श्वासांपर्यंत खाली आणण्याचे तंत्र तिने आत्मसात केले. तसेच भोपाळमध्ये सरावादरम्यान मुद्दाम मोठा आवाज करून दबावाखाली एकाग्रता टिकवण्याचे प्रशिक्षण तिला देण्यात आले.




इतर नेमबाजांच्या तुलनेत सोनमची पायांमधील अंतर कमी ठेवणारी सरळ उभी राहण्याची पद्धत आणि शॉट्स दरम्यान पाण्याचे घोट घेणे हे तिचे वेगळे वैशिष्ट्य ठरले आहे. याच शारीरिक आणि मानसिक नियंत्रण तंत्राच्या जोरावर तिने दबावाच्या प्रसंगी 10.9 गुणांचा परफेक्ट शॉट मारून दाखवला आहे.



जागतिक मंचावरील पदकांची मालिकासोनम मस्कर हिने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर सातत्याने सर्वोत्तम कामगिरी केली आहे. जुलै 2023 मध्ये दक्षिण कोरियात झालेल्या ज्युनियर वर्ल्ड चॅम्पियनशिपमध्ये तिने सांघिक रौप्यपदक जिंकले होते. 2024 मध्ये इजिप्तमधील कैरो येथील आयएसएसएफ विश्वचषक स्पर्धेत महिलांच्या 10 मीटर एअर रायफल प्रकारात वैयक्तिक आणि मिक्स टीममध्ये रौप्यपदक मिळवले. त्यानंतर नवी दिल्लीत झालेल्या आयएसएसएफ विश्वचषक फायनलमध्ये 252.9 गुण मिळवून तिने उपविजेतेपद पटकावले. मे 2026 मध्ये भोपाळ येथील 24 व्या कुमार सुरेंद्र सिंग मेमोरिअल शूटिंग चॅम्पियनशिपमध्ये 252.1 गुणांसह तिने सुवर्णपदकावर नाव कोरले. तिच्या या सातत्यपूर्ण यशामुळे तिला भारतीय रेल्वेमध्ये नोकरीची संधीही प्राप्त झाली आहे.




ऑलम्पिकची स्वप्ने उराशीविदेशी प्रशिक्षक फर्निक थॉमस आणि भारतीय क्रीडा मार्गदर्शकांच्या मार्गदर्शनाखाली सोनम सध्या आपल्या कामगिरीत अधिक सुधारणा करत आहे. देशासाठी ऑलम्पिक पदक मिळवण्याची सोनमची इच्छा आहे. तर प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताचा तिरंगा उंचावणारी सोनम आता आगामी जागतिक क्रीडा स्पर्धांमध्ये देशासाठी आणखी सुवर्णपदके जिंकण्यासाठी पूर्ण क्षमतेने सज्ज होत आहे.