नवी दिल्ली, 22 सप्टेंबर 2026: भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (TRAI) ने कमी उत्पन्न असलेल्या आणि फक्त मूलभूत फोन वापरणाऱ्या टेलिकॉम ग्राहकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. TRAI ने सर्व दूरसंचार सेवा प्रदात्यांना (जसे की Jio, Airtel, Vodafone-Idea) कमी वैधतेसह फक्त 'व्हॉईस कॉल आणि एसएमएस' योजना ऑफर करण्याच्या कठोर सूचना दिल्या आहेत. यासोबतच या योजनांचे दर (टेरिफ) देखील योग्य प्रमाणात कमी करावे लागतील. TRANA च्या या निर्णयामुळे इंटरनेट/डेटा सेवांची गरज नसलेल्या करोडो ग्राहकांना मोठा आर्थिक फायदा आणि लवचिकता मिळेल.

TRAI ने त्यांच्या 'टेलिकॉम कंझ्युमर प्रोटेक्शन (टेलिकॉम कंझ्युमर प्रोटेक्शन) रेग्युलेशन, 2026' मध्ये या संदर्भात अधिकृत तपशील जाहीर केला आहे. या नवीन रचनेनुसार, सेवा प्रदात्यांना 30 दिवस किंवा त्यापेक्षा कमी कालावधीची वैधता असलेले 'फक्त व्हॉईस आणि एसएमएस' स्पेशल टेरिफ व्हाउचर बाजारात आणावे लागतील. TRAI ने आपल्या अधिकृत निवेदनात म्हटले आहे की, दूरसंचार ग्राहक संरक्षण (सुधारणा) 2024 लागू झाल्यानंतर, बाजारात स्वस्त व्हॉइस आणि एसएमएस व्हाउचरची उपलब्धता खूपच मर्यादित झाली आहे. कंपन्या बहुतेक महागड्या आणि दीर्घ वैधता डेटा बंडल योजनांवर लक्ष केंद्रित करत होत्या. यामुळे कमी उत्पन्न असलेले आणि ज्येष्ठ नागरिक ग्राहक अल्पकालीन स्वस्त पर्यायांपासून वंचित राहिले. या परिस्थितीत तातडीने बदल घडवून आणणे आवश्यक असल्याचे नियामकाला वाटले.

• 
  

  नवीन योजना पर्याय काय असतील?

  
  

नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, मोबाइल ऑपरेटरना ग्राहकांना खालील नवीन पर्याय प्रदान करावे लागतील..

मासिक समान-तारीख रिचार्ज: फक्त व्हॉइस आणि एसएमएस योजना प्रदान करावी लागेल जी दर महिन्याच्या त्याच तारखेला (म्हणजे प्रत्येक महिन्याच्या 15 तारखेला) नूतनीकरण केली जाऊ शकते. जर ती तारीख कोणत्याही महिन्यात नसेल, तर महिन्याच्या शेवटच्या तारखेला तिचे नूतनीकरण केले जाईल.
दीर्घ वैधता पर्याय: मासिक आणि लहान वैधतेव्यतिरिक्त, कंपन्यांना कमीत कमी एक दीर्घकालीन योजना (केवळ व्हॉईस आणि एमएसएस) ऑफर करावी लागेल.

• 
  

  सर्वात जास्त फायदा कोणाला होईल?

  
  

TRAI च्या मते, या सुधारित दर रचनेचा थेट फायदा कमी उत्पन्न गट, ग्रामीण भागातील वापरकर्ते आणि ज्या ग्राहकांना अनावश्यक डेटा पॅकसाठी अतिरिक्त पैसे द्यायचे नाहीत त्यांना होणार आहे. या बदलामुळे, वापरकर्ते आता त्यांच्या गरजेनुसार आणि आर्थिक क्षमतेनुसार योग्य रिचार्ज योजना निवडू शकतील.