नवी दिल्ली. आगामी दसरा आणि दिवाळीच्या सणासुदीच्या आधी देशातील एक कोटींहून अधिक केंद्रीय कर्मचारी आणि निवृत्ती वेतनधारकांच्या नजरा केंद्र सरकारच्या बहुप्रतिक्षित निर्णयावर खिळल्या आहेत. वाढती किरकोळ महागाई आणि सणांच्या काळात घरगुती खर्चाचा दबाव पाहता, कर्मचारी संघटनांनी अर्थ मंत्रालयाच्या खर्च विभागाकडे महागाई भत्ता (DA) आणि महागाई मदत (DR) ची औपचारिक घोषणा 1 जुलै 2026 पासून लवकरात लवकर करण्याची मागणी केली आहे. औद्योगिक कामगारांसाठीच्या अखिल भारतीय ग्राहक किंमत निर्देशांकाच्या (AICPI-IW) ताज्या आकडेवारीच्या आधारे, यावेळी केंद्रीय कर्मचाऱ्यांच्या महागाई भत्तामध्ये ३ ते ४ टक्क्यांनी वाढ झाल्याचा अंदाज आहे.

'कन्फेडरेशन ऑफ सेंट्रल गव्हर्नमेंट एम्प्लॉईज अँड वर्कर्स'चे सरचिटणीस एम.एस. वेनगेटसन यांनी सरकारला दिलेल्या पत्रात डीए आणि डीआरचा प्रस्ताव सक्षम प्राधिकरणासमोर (केंद्रीय मंत्रिमंडळ) विनाकारण विलंब न लावता ठेवण्याची विनंती केली आहे. कर्मचाऱ्यांचे म्हणणे आहे की ते कोणत्याही अतिरिक्त आगाऊ रकमेची मागणी करत नाहीत, परंतु त्यांना नियमानुसार जुलैपासूनचे हप्ते वेळेवर जाहीर करायचे आहेत जेणेकरून सुधारित पगार आणि मागील महिन्यांची थकबाकी सणांपूर्वी नियमित वेतन चक्रासह अदा केली जाऊ शकते.

7व्या केंद्रीय वेतन आयोगांतर्गत, सध्या केंद्रीय कर्मचारी आणि निवृत्तीवेतनधारकांना त्यांच्या मूळ पगाराच्या 60 टक्के महागाई भत्ता मिळत आहे, जो 1 जानेवारी 2026 पासून लागू झाला आहे. नवीन दर औद्योगिक कामगारांसाठीच्या (AICPI-IW) च्या 12 महिन्यांच्या सरासरीच्या आधारावर ठरवले जातात.

• 
  

  3% वाढ (63% DA): 12 महिने ते जून 2026 या कालावधीतील सरासरी निर्देशांकाच्या विश्लेषणावर आधारित गणना 63.78 टक्के आहे, जी सरकारी राउंडिंग-डाउन नियमांनुसार किमान 63 टक्के मानली जाते. यामुळे एकूण DA 60% वरून 63% होईल.

  
  


• 
  

  4% वाढ (64% DA): जुलैमध्ये निर्देशांक 1.3 अंकांनी वाढून 153.2 वर पोहोचल्यानंतर ही संख्या सुमारे 64.38 टक्के नोंदवली गेली आहे. सरकारने ही मोठी उडी घेतल्यास कर्मचाऱ्यांचा डीए थेट ४ टक्क्यांनी वाढून ६४ टक्क्यांपर्यंत पोहोचू शकतो.

  
  

कर्मचाऱ्यांच्या मूळ वेतनाच्या आधारे महागाई भत्ता मोजला जातो. सरकारने 4 टक्के वाढ मंजूर केल्यास, विविध वेतन मॅट्रिक्स स्तरावरील पगारातील थेट लाभ खालीलप्रमाणे असतील:

• 
  

  किमान मूळ वेतन (₹१८,०००): सध्याच्या 60% दराने, DA ₹10,800 वर उपलब्ध आहे. 64% वर, ते ₹11,520 पर्यंत वाढेल, याचा अर्थ दरमहा ₹720 ची थेट वाढ होईल.

  
  


• 
  

  मध्यम स्तराचा मूळ पगार (₹४४,९००): सध्या, 60% दराने, एखाद्याला ₹ 26,940 मिळतात, जे 64% दराने ₹ 28,736 होईल. यामुळे दरमहा पगारात ₹1,796 ने वाढ होईल.

  
  


• 
  

  वरिष्ठ स्तरावरील मूळ वेतन (₹५६,१००): 64% DA सह, सध्याच्या ₹33,660 च्या तुलनेत, एखाद्याला ₹35,904 मिळतील, म्हणजे मासिक पगारात ₹2,244 ची वाढ होईल.

  
  

(टीप: 3 टक्के वाढीला कॅबिनेटने मंजुरी दिल्यास, ₹18,000 मूळ वेतनावर ₹540 आणि ₹56,100 मूळ वेतनावर ₹1,683 ची मासिक वाढ होईल.)

केंद्र सरकारकडून महागाई भत्ता वर्षातून दोनदा (जानेवारी आणि जुलै) सुधारित केला जातो. ऐतिहासिक परंपरेनुसार, जुलैपासून लागू होणारा DA, मंत्रिमंडळाच्या बैठकीद्वारे, साधारणपणे सप्टेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात किंवा ऑक्टोबरच्या सुरुवातीला केंद्र सरकारद्वारे औपचारिकपणे जाहीर केला जातो.

ही वाढ 1 जुलै 2026 पासून प्रभावी मानली जाणार असल्याने, कर्मचारी आणि निवृत्तीवेतनधारकांना जुलै, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर – एकूण 3 महिन्यांची थकबाकी ऑक्टोबरच्या पगारासह एकरकमी मिळणे अपेक्षित आहे. यामुळे दिवाळी आणि छठपूजेदरम्यान कर्मचाऱ्यांची क्रयशक्ती वाढेल आणि बाजारातील किरकोळ मागणीलाही नवी गती मिळेल.