इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (IIT) खरगपूरने रस्त्यावरील विक्रेत्यांना त्यांचे व्यवसाय अधिक कार्यक्षमतेने चालवण्यास मदत करण्यासाठी डिझाइन केलेली एक अभिनव सौर उर्जेवर चालणारी खाद्यपदार्थ विक्री कार्ट विकसित केली आहे. थ्री-व्हीलरमध्ये स्वच्छ ऊर्जा, डिजिटल पेमेंट आणि सुधारित कचरा व्यवस्थापन यांचा समावेश आहे, ज्यामुळे रस्त्याच्या कडेला असलेल्या पारंपरिक खाद्यपदार्थांच्या गाड्यांचा आधुनिक पर्याय उपलब्ध आहे.

संस्थेच्या कॅम्पसमध्ये 'नगर उद्यम – स्ट्रीट व्हेंडर ते स्मार्ट उद्योजक' उपक्रमाच्या शुभारंभादरम्यान अनावरण करण्यात आले, या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट लहान उद्योजकांसाठी चांगल्या आर्थिक संधी निर्माण करण्यासाठी तंत्रज्ञानाचा वापर करणे हा आहे.

रस्त्यावरील विक्रेत्यांसाठी सौर ऊर्जा आणि गतिशीलता

नवीन व्हेंडिंग कार्ट सौरऊर्जेवर चालते आणि दिवसभर ठिकाणांदरम्यान फिरण्यासाठी डिझाइन केलेले आहे. हे विक्रेत्यांना एकाच ठिकाणी बांधून ठेवण्याऐवजी मागणीनुसार वेगवेगळ्या ग्राहक गटांपर्यंत पोहोचू देते.

तिची थ्री-व्हीलर डिझाइनचा अर्थ असा आहे की विक्रेते व्यवसायाच्या वेळेनंतर कार्ट घरी घेऊन जाऊ शकतात. यामुळे विक्रेत्यांना त्यांचे कार्य व्यवस्थापित करण्यात अधिक लवचिकता देताना सार्वजनिक जागा व्यापणारी उपकरणे रात्रभर सोडण्याची गरज कमी होऊ शकते.

मोबाइल डिझाइन विशेषतः लहान खाद्य व्यवसायांसाठी संबंधित आहे जे कार्यालये, बाजार, निवासी क्षेत्रे आणि इतर व्यस्त ठिकाणांजवळील लोकांच्या संख्येवर अवलंबून असतात. ग्राहक जिथे आहेत तिथे जाऊन, विक्रेते संभाव्यपणे त्यांची पोहोच आणि विक्रीच्या संधी सुधारू शकतात.

डिजिटल पेमेंट आणि उत्तम कचरा व्यवस्थापन

कार्टमध्ये डिजिटल पेमेंटसाठी सुविधा समाविष्ट आहेत, ज्यामुळे ग्राहकांना केवळ रोख रकमेवर अवलंबून न राहता इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने पेमेंट करता येते. डिजिटल व्यवहार पेमेंट अधिक सोयीस्कर बनवू शकतात आणि विक्रेत्यांना त्यांच्या व्यावसायिक क्रियाकलापांच्या स्पष्ट नोंदी ठेवण्यास मदत करतात.

संभाव्य ग्राहकांना खाद्यपदार्थ आकर्षकपणे सादर करण्यासाठी डिझाइन केलेले चमकदार उत्पादन प्रदर्शन देखील यात आहे. आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे तीन-मार्गी कचरा वर्गीकरण प्रणाली, ज्यामुळे कचऱ्याच्या विविध श्रेणी वेगळे करणे शक्य होते.

एकत्रितपणे, अधिक संघटित आणि पर्यावरणाच्या दृष्टीने जागरूक व्यवसाय पद्धतींना प्रोत्साहन देताना विक्रेते आणि ग्राहक दोघांसाठी विक्रीचा अनुभव सुधारणे हे या वैशिष्ट्यांचे उद्दिष्ट आहे.

चाचणीला समर्थन देण्यासाठी SETU प्लॅटफॉर्म

IIT खरगपूरने चाचणीसाठी SETU क्लाउड किचन कनेक्ट प्लॅटफॉर्मसह वेंडिंग कार्ट एकत्रित करण्याची योजना आखली आहे. प्लॅटफॉर्म विक्रेत्यांना डिजिटल ओळख, QR-आधारित प्रवेश, कॅशलेस पेमेंट सुविधा, प्रशिक्षण आणि सुधारित व्यवसाय रेकॉर्ड प्रदान करण्याचा हेतू आहे.

एकीकरणामुळे पारंपारिक स्ट्रीट व्हेंडिंगला एका व्यापक डिजिटल इकोसिस्टमशी जोडण्यात मदत होऊ शकते, ज्यामुळे लहान उद्योजकांना अशा साधनांमध्ये प्रवेश मिळेल जे अन्यथा प्राप्त करणे कठीण होऊ शकते.

IIT खरगपूरच्या संचालिका सुमन चक्रवर्ती यांनी या प्रकल्पाची संकल्पना संस्थेच्या सामाजिक आणि आर्थिक विकासासाठी व्यावहारिक उपायांमध्ये तंत्रज्ञानाचे भाषांतर करण्याच्या प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून मांडली.

लघु उद्योजकांसाठी नवीन संधी

भारताच्या शहरी अर्थव्यवस्थेत रस्त्यावरील विक्रेते महत्त्वाची भूमिका बजावतात परंतु अनेकदा त्यांना योग्य ठिकाणी प्रवेश, पेमेंट सिस्टम, स्वच्छता आणि व्यवसाय व्यवस्थापन यासारख्या आव्हानांचा सामना करावा लागतो.

सौरऊर्जेवर चालणारी कार्ट यापैकी अनेक समस्यांना एकाच मोबाईल सोल्यूशनद्वारे सोडवण्याचा प्रयत्न करते. त्याचे यश व्यावहारिक चाचणी, परवडणारी क्षमता, टिकाऊपणा आणि विक्रेते जास्त खर्च न करता तंत्रज्ञानाचा अवलंब करू शकतात की नाही यावर अवलंबून असेल.

जर हा उपक्रम प्रभावी ठरला, तर ते रस्त्यावर विक्रीचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी आणि स्वच्छ ऊर्जा आणि डिजिटल साधनांसह लहान व्यवसायांना समर्थन देण्यासाठी एक उपयुक्त मॉडेल देऊ शकेल.

सारांश

IIT खरगपूरने सौरऊर्जेवर चालणारी, तीन-चाकी खाद्यपदार्थ विक्री कार्ट विकसित केली आहे ज्यामध्ये डिजिटल पेमेंट, आकर्षक उत्पादन प्रदर्शन आणि तीन-मार्गी कचरा वर्गीकरण आहे. त्याचे मोबाइल डिझाइन विक्रेत्यांना वेगवेगळ्या ठिकाणी ग्राहकांना सेवा देण्यास आणि कामानंतर कार्ट घरी नेण्याची परवानगी देते. प्रकल्पाची चाचणी संस्थेच्या SETU क्लाउड किचन कनेक्ट प्लॅटफॉर्मद्वारे केली जाईल, ज्याचा उद्देश विक्रेत्यांचा डिजिटल प्रवेश, प्रशिक्षण आणि व्यवसाय रेकॉर्ड सुधारणे आहे.

प्रतिमा स्त्रोत