थेरेसा लार्किन, वोलोंगॉन्ग विद्यापीठ आणि मेगन हॅमरस्ली, वोलोंगॉन्ग विद्यापीठ

कच्चे, ग्रील्ड, भाजलेले, भरलेले – शिमला मिरचीचा आनंद घेण्याचे अनेक मार्ग आहेत, ज्याला बेल मिरची, गोड मिरची किंवा पेपरिका देखील म्हणतात.

शिमला मिरचीची उत्पत्ती मध्य आणि दक्षिण अमेरिकेत झाली आहे आणि टोमॅटो आणि एग्प्लान्ट्ससह नाईटशेड कुटुंबातील आहे.

टोमॅटोप्रमाणे, आम्ही शिमला मिरचीला भाजी मानतो कारण त्यात साखरेचे प्रमाण बहुतेक फळांपेक्षा कमी असते आणि ते सहसा चवदार पदार्थांमध्ये खाल्ले जाते. पण वनस्पतिशास्त्राच्या दृष्टीने, शिमला मिरची हे एक फळ आहे – अधिक विशेषतः, एक बेरी – कारण ते फुलांपासून विकसित होतात आणि त्यात बिया असतात.

मसालेदार मिरची जसे की jalapeño, birds eye आणि इतर अनेक हे देखील एक प्रकारचे शिमला मिरची आहेत. हे काय मसालेदार बनवते? रेणू कॅपसाइसिन जो आपल्या जिभेवर उष्णता आणि वेदना रिसेप्टर्स सक्रिय करतो. कॅप्सिकमला कधीकधी गोड मिरची म्हणतात कारण त्यात कॅप्सॅसिन नसते.

तुम्हाला वाटेल की हिरवे, पिवळे, केशरी आणि लाल हे वेगवेगळ्या प्रकारचे सिमला मिरची आहेत, परंतु ते सर्व एकच फळ आहेत. सर्व शिमला मिरची हिरव्या रंगापासून सुरू होते आणि त्यांचा रंग पिवळा, नंतर केशरी आणि शेवटी लाल होतो.

परंतु रंगांमधील फरक केवळ वरवरचा नसतो – ते पोषण, चव आणि बरेच काही प्रभावित करते.

रंग आणि चव यांच्यातील दुवा

प्रथम, तळाशी तीन अडथळे असलेले सिमला मिरची “पुरुष” आणि चार अडथळे असलेले एक “मादी” असते आणि म्हणून गोड असते या मिथ्याचा भंडाफोड करूया. हे पूर्णपणे खोटे आहे. फुलांप्रमाणे फळांमध्ये नर आणि मादी भाग येत नाहीत. सिमला मिरचीला साधारणपणे दोन ते पाच लोब (अडथळे) असतात. आकार मुख्यतः वनस्पतीच्या आनुवंशिकतेवर अवलंबून असतो आणि चव प्रभावित करत नाही.

पण रंगाचा सिमला मिरचीच्या चववर परिणाम होतो कारण हे सिमला मिरची निवडताना किती पिकलेली होती हे दर्शवते.

सिमला मिरची हिरव्या रंगापासून सुरू होते कारण त्यात भरपूर क्लोरोफिल रंगद्रव्य असते ज्यामुळे झाडे हिरवी होतात. क्लोरोफिल हे प्रकाशसंश्लेषणाचे वनस्पती रसायन आहे आणि सिमला मिरची वाढण्यास ऊर्जा देते. सिमला मिरची पिकल्यावर, क्लोरोफिल तुटते आणि कॅरोटीनोइड्सने बदलले: पिवळे, नारिंगी आणि लाल रंगद्रव्ये. हिरव्या शिमला मिरचीमध्ये काही कॅरोटीनॉइड्स देखील असतात, परंतु हे रंग क्लोरोफिलद्वारे लपलेले असतात.

हिरवी मिरची शिमला मिरची लागवडीनंतर सुमारे आठ आठवड्यांनी पिकण्यासाठी तयार असते. ते पिकलेले नसल्यामुळे ते कडक, कुरकुरीत पोत असलेले थोडे कडू असतात. ते स्टिअर-फ्राईज, फजिता, कॅसरोल आणि सॅलडमध्ये क्रंच घालण्यासाठी अनुकूल असतात.

पिवळी आणि केशरी मिरची शिमला मिरची पिकण्याच्या मध्यभागी असते आणि हिरवी शिमला मिरची साधारणपणे दोन (पिवळी) आणि तीन (केशरी) आठवड्यांनंतर घेतली जाते. त्यांना सौम्य, गोड चव आहे. ते कच्चे असताना अगदी कुरकुरीत असतात – सॅलड्स आणि लंचबॉक्समध्ये रंग जोडण्यासाठी उत्तम. ते शिजवल्यावर मऊ होतात, म्हणून बार्बेक्यूवर देखील चांगले असतात.

लाल सिमला मिरची सर्वात पिकलेली असते, ती हिरव्या मिरचीपेक्षा चार आठवडे जास्त काळ झाडावर राहते. ते चवीनुसार सर्वात गोड आणि श्रीमंत असतात आणि शिजवल्यावर सर्वात मऊ असतात. ते भाजणे, सूप आणि डिप्ससाठी उत्कृष्ट आहेत.

रंगाचा पोषक घटकांवरही परिणाम होतो

सर्व शिमला मिरचीचे अनेक आरोग्य फायदे आहेत आणि ते पोषक तत्वांनी समृद्ध आहेत. त्यामध्ये भरपूर व्हिटॅमिन सी आणि अँटिऑक्सिडंट्स असतात जसे की फ्लेव्होनॉइड्स, फेनोलिक संयुगे आणि कॅरोटीनोइड्स. शिमला मिरची देखील फायबरचा एक चांगला स्रोत आहे, जे पाचन आरोग्यास समर्थन देते.

पण रंगाच्या आधारे आणि तुम्ही मिरपूड कच्च्या किंवा शिजवलेल्या खाल्ल्या यावर आधारित पौष्टिक फायद्यांमध्ये फरक आहेत.

कॅरोटीनॉइड्स – विशेषतः कॅपसॅन्थिन, बीटा-कॅरोटीन, ल्युटीन, व्हायोलॅक्सॅन्थिन आणि झेक्सॅन्थिन – कॅप्सिकमच्या रंगावर परिणाम करतात. ज्या प्रमाणात ते उपस्थित आहेत त्यावर आधारित. सर्व कॅरोटीनोइड्स आणि क्लोरोफिल अँटिऑक्सिडंट्स आहेत, परंतु विविध आरोग्य फायद्यांसह.

हिरवी, पिवळी आणि केशरी शिमला मिरची ल्युटीनव्हायोलॅक्सॅन्थिन आणि झेक्सॅन्थिनने समृद्ध असतात. हे डोळ्यांच्या आरोग्यासाठी आवश्यक आहेत आणि वय-संबंधित मॅक्युलर डिजेनेरेशन आणि मोतीबिंदूपासून संरक्षण करतात.

संत्रा आणि लाल शिमला मिरचीमध्ये सर्वाधिक व्हिटॅमिन सी आणि बीटा-कॅरोटीन असते. बीटा-कॅरोटीन शरीरात व्हिटॅमिन ए मध्ये रूपांतरित होते, जे चांगले सेल आरोग्य, दृष्टी आणि रोगप्रतिकारक आणि संज्ञानात्मक कार्यांसाठी महत्वाचे आहे.

लाल शिमला मिरचीमध्ये सर्वात जास्त कॅपसॅन्थिन असते, कॅरोटीनॉइड सर्वात मजबूत अँटिऑक्सिडेंट क्रिया असते. हे आपल्या शरीराच्या पेशींना हानीकारक मुक्त रॅडिकल रसायनांपासून संरक्षण करते.

सर्व शिमला मिरचीसाठी, स्वयंपाक केल्याने कॅरोटीनॉइड्स आणि पॉलीफेनॉलची उपलब्धता वाढते परंतु व्हिटॅमिन सी कमी होते. सर्वात जास्त पौष्टिक फायद्यांसाठी, वेगवेगळ्या रंगांच्या कच्च्या आणि शिजवलेल्या शिमला मिरचीचे मिश्रण खाणे चांगले.

खरं तर, फळे आणि भाज्यांचे इंद्रधनुष्य खाल्ल्याने अनेक फायदेशीर संयुगे मिळतात. आम्ही भाज्यांच्या सेवनाचे मूल्यांकन करण्यासाठी नॉन-इनवेसिव्ह उपकरण वापरून त्वचेतील कॅरोटीनोइड्स मोजले आहेत, कारण बहुतेक ऑस्ट्रेलियन लोक पुरेशी फळे आणि भाज्या खात नाहीत.

सर्व शिमला मिरची शिमला मिरची चांगली आहेत

हे लक्षात घेणे मनोरंजक आहे की शिमला मिरचीचा रंग त्याच्या किंमतीवर देखील परिणाम करू शकतो.

हिरवी शिमला मिरची सामान्यत: सर्वात स्वस्त असते कारण ते आधी निवडले जातात, ज्यामुळे ते वाढण्यास स्वस्त होतात. लाल सिमला मिरची झाडावर सर्वात जास्त काळ टिकते, वाढत्या खर्चात वाढ होते. तथापि, पिवळ्या शिमला मिरची सामान्यत: सर्वात महाग असतात, कारण त्यांना पिकिंग कालावधी कमी असताना वाढणे कठीण असते.

एक स्वस्त आणि तितकाच आरोग्यदायी पर्याय म्हणजे “अपूर्ण” कॅप्सिकम. दोन टोन्ड कॅप्सिकम, उदाहरणार्थ काही हिरवे आणि काही केशरी, वेगवेगळ्या कॅरोटीनोइड्सचे अधिक मिश्रण प्रदान करतात. विकृत शिमला मिरची केवळ दिसण्यात अपूर्ण असतात, चव किंवा आरोग्यासाठी फायदे नाहीत.

शेवटी, लाल, हिरवे, पिवळे किंवा केशरी, आणि कच्चे किंवा शिजवलेले, सर्व शिमला मिरची ही पौष्टिक निवड आहे.

थेरेसा लार्किन, मेडिकल सायन्सेसचे सहयोगी प्राध्यापक, वोलोंगॉन्ग विद्यापीठ आणि मेगन हॅमर्सले लेक्चरर, सार्वजनिक आरोग्य, वोलोंगॉन्ग विद्यापीठ

हा लेख क्रिएटिव्ह कॉमन्स परवान्याअंतर्गत संभाषण मधून पुन्हा प्रकाशित केला आहे. मूळ लेख वाचा.