करवा चौथ 2026: हा सण गुरुवारी, 29 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जात आहे. विवाहित स्त्रिया दिवसभर उपवास करतात आणि त्यांच्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी, उत्तम आरोग्यासाठी आणि सुखी वैवाहिक जीवनासाठी प्रार्थना करतात. हा उपवास पारंपारिकपणे पहाटेच्या पूर्वाश्रमीच्या जेवणानंतर सुरू होतो आणि चंद्राला जल अर्पण केल्यानंतर आणि संध्याकाळचे विधी पूर्ण केल्यानंतर तो मोडला जातो.
तुम्ही आज करवा चौथ पाळत असाल, तर दिल्ली-एनसीआर, पूजा विधी, सरगी परंपरा आणि करवा चौथ व्रत कथा या महत्त्वाच्या वेळा आहेत.
करवा चौथ 2026: तिथी आणि पूजेची वेळ
करवा चौथ हा कार्तिक महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थी तिथीला येतो. 2026 मध्ये 29 ऑक्टोबर रोजी साजरा होत आहे.
चतुर्थी तिथी सुरू होते: 29 ऑक्टोबर रोजी सकाळी 1:06 वाजता
चतुर्थी तिथी समाप्त: 29 ऑक्टोबर रोजी रात्री 10:09 च्या सुमारास
करवा चौथ पूजेची वेळ: संध्याकाळी 5:38 ते 6:56 पर्यंत
दिल्लीतील चंद्रोदय: रात्री ८:१७ च्या सुमारास
शहरानुसार चंद्रोदयाची वेळ बदलू शकते.
करवा चौथ सरगी वेळ 2026
सरगी हे करवा चौथ व्रत सुरू होण्यापूर्वी पारंपारिकपणे खाल्लेले पहाटेचे जेवण आहे. अनेक कुटुंबांमध्ये, सणाच्या परंपरेचा भाग म्हणून सासू तिच्या सुनेला सरगी तयार करते किंवा देते.
जेवणात फळे, मिठाई, सुका मेवा आणि इतर पौष्टिक पदार्थ असू शकतात. स्त्रिया सामान्यतः सूर्योदयापूर्वी सरगी खातात आणि नंतर संध्याकाळी चंद्र दिसेपर्यंत उपवास करतात.
प्रत्येक शहरासाठी एकच सरगी वेळ लागू नाही. उपवास करणाऱ्या महिलांनी स्थानिक सूर्योदयाची वेळ आणि त्यांच्या कुटुंबाच्या चालीरीतींचे पालन केले पाहिजे. हा उपवास पारंपारिकपणे अनेक स्त्रिया अन्न किंवा पाण्याशिवाय पाळतात, जरी पद्धती भिन्न असू शकतात.
करवा चौथ पूजा विधी: विधी कसे करावे
महिला सहसा पूजा थाळी तयार करतात आणि संध्याकाळी भगवान शिव, देवी पार्वती, भगवान गणेश आणि करवा माता यांची पूजा करतात. प्रदेश आणि कुटुंबांमध्ये विधी भिन्न असू शकतात.
नेहमीच्या पायऱ्या आहेत:
- सूर्योदयापूर्वी सरगी खावी
- संध्याकाळच्या पूजेची तयारी करा
- प्रार्थना करा
- करवा पूजा करावी
- व्रत कथा ऐका
- चंद्र दर्शन झाल्यावर, पाणी अर्पण करा आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना करा
- उपवास सोडणे: अनेक कुटुंबांमध्ये, स्त्रिया पाणी आणि अन्नाने उपवास सोडण्यापूर्वी चाळणीतून चंद्र आणि त्यांचे पती पाहतात.
करवा चौथ व्रत कथा: वीरवतीची कथा
करवा चौथ व्रत कथा परंपरागतपणे एका श्रीमंत व्यापाऱ्याची मुलगी वीरवतीशी संबंधित आहे. लोकप्रिय कथेनुसार, ती सात भावांची एकुलती एक बहीण होती.
लग्नानंतर वीरवतीने प्रथमच करवा चौथ पाळला. ती दिवसभर चंद्र उगवण्याची वाट पाहत असताना, उपवासामुळे तिला अशक्त आणि भूक लागली. तिच्या प्रकृतीबद्दल चिंतित असलेल्या तिच्या भावांनी तिला चंद्र दिसला यावर विश्वास ठेवण्याचे ठरवले.
त्यांनी दूरच्या झाडावर चाळणीच्या मागे एक दिवा ठेवला, चंद्रप्रकाशाचा आभास निर्माण केला. वीरवती चंद्राला समजते आणि तिचा उपवास संपवते. त्यानंतर लवकरच तिला तिच्या पतीबद्दल दुःखदायक बातमी मिळाली.
कथा सांगते की वीरवतीने देवी पार्वतीची भक्तिभावाने प्रार्थना केली. पारंपारिक अहवालानुसार, देवीने तिला आशीर्वाद दिला आणि तिचा नवरा पुन्हा जिवंत झाला. त्यानंतर वीरवतीने भक्तिभावाने व्रत पूर्ण केले.
करवा चौथ परंपरेचा एक भाग म्हणून ही कथा वाचली जाते आणि उपवासाशी संबंधित धार्मिक श्रद्धा प्रतिबिंबित करते.
करवा चौथला चंद्राची पूजा का केली जाते?
करवा चौथच्या मध्यवर्ती विधींपैकी एक चंद्राची पूजा आहे. धार्मिक मान्यतांनुसार, चंद्राला पाणी अर्पण करणे आणि चंद्रोदयानंतर प्रार्थना करणे हे स्त्रीच्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी, उत्तम आरोग्यासाठी आणि शांत वैवाहिक जीवनाच्या शुभेच्छांचे प्रतीक आहे.
या प्रथा प्रादेशिक पद्धती आणि कौटुंबिक परंपरांनुसार बदलतात.