महिलांच्या शरीरात दर महिन्याला होणारे हार्मोनल बदल अनेक प्रकारच्या शारीरिक लक्षणांद्वारे प्रकट होतात. यापैकी एक अतिशय सामान्य, परंतु काहीवेळा स्त्रियांसाठी चिंताजनक लक्षण म्हणजे योनीतून स्त्राव, म्हणजे मासिक पाळीपूर्वी पांढरे पाणी अचानक वाढणे. ही शरीराची एक सामान्य प्रक्रिया आहे की कोणत्यातरी अंतर्गत संसर्गाचे किंवा रोगाचे लक्षण आहे याबद्दल अनेकदा स्त्रिया गोंधळून जातात. या महत्त्वाच्या आरोग्याशी संबंधित विषयावर, तज्ञ आणि स्त्रीरोग तज्ञ म्हणतात की बहुतेक प्रकरणांमध्ये हे पूर्णपणे नैसर्गिक आणि निरोगी शारीरिक हालचालींचा भाग आहे. तथापि, स्त्रावचा रंग, गंध आणि सुसंगतता यातील बदल ओळखणे महत्त्वाचे आहे. मासिक पाळीपूर्वी डिस्चार्ज वाढण्यामागील वैज्ञानिक आणि हार्मोनल कारणे कोणती आहेत आणि कोणत्या परिस्थितीत तुम्ही ताबडतोब डॉक्टर किंवा स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा हे आपण सविस्तरपणे समजून घेऊ.

मासिक पाळीपूर्वी योनीतून स्त्राव वाढण्याची मुख्य वैज्ञानिक आणि हार्मोनल कारणे

स्त्रीरोग तज्ज्ञांच्या मते, मासिक पाळीच्या काळात महिलांच्या शरीरात इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन सारख्या मुख्य सेक्स हार्मोन्सच्या पातळीत चढ-उतार होत राहतात. हा स्त्राव प्रत्यक्षात गर्भाशय ग्रीवा आणि योनीच्या ग्रंथींद्वारे तयार केलेला द्रव आहे, जो पुनरुत्पादक अवयवांना स्वच्छ, ओलसर आणि संसर्गापासून मुक्त ठेवण्यास मदत करतो.

• 
  

  हार्मोनल बदल (ल्युटल फेज): ओव्हुलेशन (अंडी सोडणे) नंतर सायकलच्या दुसऱ्या सहामाहीत प्रोजेस्टेरॉन हार्मोनची पातळी लक्षणीय वाढते. या हार्मोनल वाढीमुळे स्रावाचे प्रमाण वाढते आणि त्याचा रंग पाण्यासारखा पारदर्शक होण्याऐवजी दुधाळ पांढरा किंवा थोडा जाड होतो.

  
  


• 
  

  नैसर्गिक स्वच्छता प्रणाली: योनीतून स्त्राव शरीराची एक नैसर्गिक आणि अत्यंत कार्यक्षम स्वयं-स्वच्छता यंत्रणा आहे. हे मृत पेशी आणि जीवाणू काढून टाकून गर्भाशय आणि योनी निरोगी ठेवते.

  
  


• 
  

  पेल्विक भागात रक्त प्रवाह: मासिक पाळी सुरू होण्यापूर्वी, गर्भाशयाच्या आसपासच्या भागात रक्त परिसंचरण लक्षणीय वाढते. या अतिरिक्त द्रवपदार्थाच्या दाबामुळे स्त्रावचे प्रमाण सामान्यपेक्षा जास्त वाढते.

  
  

सामान्य आणि असामान्य डिस्चार्जमधील फरक: काय योग्य आणि काय चूक हे कसे ओळखावे?

निरोगी (सामान्य) स्त्राव कसा दिसतो आणि समस्या किंवा संसर्ग (असामान्य) दर्शवणारा स्त्राव कसा दिसतो हे जाणून घेणे प्रत्येक स्त्रीसाठी खूप महत्वाचे आहे.

• 
  

  सामान्य स्त्राव: मासिक पाळीपूर्वीचा स्त्राव जर पांढरा, घट्ट, चिकट, गंधहीन असेल आणि तुम्हाला खाज, जळजळ किंवा वेदना होत नसेल तर ते पूर्णपणे निरोगी आणि सामान्य आहे. याबद्दल काळजी करण्याची अजिबात गरज नाही.

  
  


• 
  

  असामान्य स्त्राव: जर स्त्रावाचा रंग पिवळा, हिरवा, गुळगुळीत/कॉटेज-चीज सारखा किंवा तपकिरी-लाल असा बदलला आणि तीव्र माशांचा वास येत असेल, तर हे यीस्ट इन्फेक्शन किंवा बॅक्टेरियल योनिओसिसचे स्पष्ट लक्षण असू शकते.

  
  

डॉक्टर किंवा स्त्रीरोगतज्ञाला भेटणे कधी महत्वाचे आहे?

जरी बहुतेक प्रकरणांमध्ये मासिक पाळीपूर्वी स्त्राव वाढणे सामान्य आहे, परंतु खाली दिलेल्या लक्षणांमध्ये काही बदल जाणवल्यास, त्याकडे दुर्लक्ष करू नका आणि त्वरित तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घ्या:

• 
  

  रंग बदलणे: डिस्चार्जचा रंग अचानक पिवळा, हिरवा, राखाडी किंवा खूप जाड दिसतो.

  
  


• 
  

  तीव्र गंध: गर्भाशय ग्रीवा किंवा योनीतून दुर्गंधी किंवा कुजलेला वास येतो.

  
  


• 
  

  खाज सुटणे आणि जळजळ होणे: लघवी करताना सतत खाज सुटणे, लालसरपणा, प्रायव्हेट पार्ट्सभोवती सूज येणे किंवा तीव्र जळजळ जाणवणे.

  
  


• 
  

  खालच्या ओटीपोटात वेदना: पेल्विक एरिया किंवा कंबरमध्ये सतत पेटके आणि वेदना सोबत डिस्चार्ज.

  
  


• 
  

  संभोग दरम्यान वेदना: संभोग दरम्यान वेदना किंवा अस्वस्थता अनुभवणे.

  
  

ही लक्षणे कोणत्याही बुरशीजन्य संसर्गाची, लैंगिक संक्रमित संसर्गाची (एसटीआय) किंवा पेल्विक इन्फ्लॅमेटरी डिसीज (पीआयडी) असू शकतात, ज्यावर वेळेवर वैद्यकीय तपासणी आणि योग्य औषधांद्वारे उपचार करणे फार महत्वाचे आहे.

योनिमार्गाची स्वच्छता आणि आरोग्य राखण्यासाठी महत्त्वाच्या टिप्स

खाजगी भागांना संसर्गापासून वाचवण्यासाठी आणि योग्य स्वच्छता राखण्यासाठी महिलांनी त्यांच्या दैनंदिन दिनचर्येत काही सोप्या आणि प्रभावी सवयींचा समावेश केला पाहिजे:

1. 
   

   कॉटन अंडरवेअर घाला: नेहमी कापूस आणि श्वास घेण्यायोग्य कॉटन अंडरवेअर वापरा, जेणेकरून ओलावा जमा होणार नाही आणि बॅक्टेरियांना वाढण्याची संधी मिळणार नाही.

   
   


2. 
   

   रासायनिक उत्पादने टाळा: खाजगी भाग स्वच्छ करण्यासाठी कोणत्याही प्रकारचा तीव्र वासाचा साबण, परफ्यूम, बॉडी वॉश किंवा डचिंग वापरू नका. यामुळे योनीचे नैसर्गिक पीएच संतुलन बिघडू शकते.

   
   


3. 
   

   स्वतःला कोरडे ठेवा: आंघोळ केल्यावर किंवा शौचालय वापरल्यानंतर परिसर नेहमी स्वच्छ आणि कोरडा ठेवा.

   
   


4. 
   

   खाण्याच्या सवयींची काळजी घ्या: तुमच्या आहारात दही सारख्या प्रोबायोटिक पदार्थांचा समावेश करा जे शरीरात चांगले बॅक्टेरिया वाढवतात.