केरळमधील अभयारण्य येथे असलेल्या 'माया' नावाच्या अवघ्या १८ महिन्यांच्या गंभीर आजारी अनाथ हत्तीच्या पिल्लाला उपचारांसाठी विमानाने अनंत अंबानी यांच्या जामनगर येथील 'वनतारा'मध्ये आणण्यात आले आहे. जुलै महिन्यात उंचावरून पडल्यामुळे मायाला गंभीर दुखापत झाली होती. तेव्हापासून तिला स्वतःच्या पायावर उभे राहणेही शक्य होत नव्हते. तिची प्रकृती दिवसेंदिवस खालावत असल्याने तिला इच्छामरण देण्याची शिफारस करण्यात आली होती. मात्र, शेवटचा प्रयत्न म्हणून तिच्यावर उपचार करण्यासाठी केरळ वन विभागाने वनताराच्या तज्ज्ञ डॉक्टरांची मदत मागितली. त्यानंतर मायाला विशेष वैद्यकीय उपचारांसाठी जामनगरला हलवण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
मायाचा आतापर्यंतचा प्रवासही खूप संघर्षमय राहिला आहे. १९ एप्रिल २०२५ रोजी मलयाट्टूर विभागातील काप्रिक्काड परिसरात ती नवजात अवस्थेत एकटीच आढळली होती. त्यावेळी तिची प्रकृती अत्यंत नाजूक होती. शरीरात पाण्याची कमतरता असल्यामुळे ती खूप अशक्त झाली होती. त्यानंतर केरळ वन विभागाने तिची सुटका करून अभयारण्यात आणले. तेथे कर्मचाऱ्यांनी चोवीस तास तिची काळजी घेतली आणि लहान मुलाप्रमाणे तिचा सांभाळ केला.
मात्र, मायाच्या अडचणी इथेच संपल्या नाहीत. २ जुलै २०२६ रोजी खेळताना तिचा पाय घसरला आणि तिच्या उजव्या खांद्याला गंभीर दुखापत झाली. त्यानंतर तिच्यावर फिजिओथेरपी आणि विशेष आहाराच्या माध्यमातून उपचार सुरू करण्यात आले. मात्र, या उपचारांचा अपेक्षित फायदा झाला नाही. उलट, तिची प्रकृती आणखी खालावत गेली.
ऑक्टोबर महिन्याच्या अखेरीस मायाला स्वतःच्या पायावर उभे राहणेही शक्य होत नव्हते. ती केवळ द्रव पदार्थांचे सेवन करत होती. डॉक्टरांनी तिची सविस्तर तपासणी केली असता, तिच्या पायांमध्ये अनेक ठिकाणी फ्रॅक्चर झाल्याचे, छातीमध्ये संसर्ग झाल्याचे आणि हाडे अत्यंत कमकुवत झाल्याचे समोर आले. तिची हाडे इतकी ठिसूळ झाली होती की, उपचार करणेही आव्हानात्मक ठरत होते. त्यामुळे तिला आणखी त्रास होऊ नये, या विचारातून २९ ऑक्टोबर रोजी वैद्यकीय समितीने इच्छामरण देण्याची शिफारस केली होती.
मायाच्या जगण्याला नवी आशा, वनताराच्या तज्ज्ञांनी शोधला उपचारांचा मार्गमात्र, मायाचे प्राण वाचवण्याची आशा अद्याप संपलेली नव्हती. केरळचे मुख्य वन्यजीव रक्षक डॉ. पी. पुगाझेंडी यांनी कोणताही अंतिम निर्णय घेण्यापूर्वी इतर तज्ज्ञांचा सल्ला घेण्याचे ठरवले. त्यासाठी मायाचे एक्स-रे आणि रक्त तपासणीचे अहवाल वनताराच्या डॉक्टरांकडे पाठवण्यात आले. व्हिडीओ कॉलद्वारे झालेल्या चर्चेत वनताराच्या तज्ज्ञांनी तिच्या आजाराचे संभाव्य कारण शोधले. तिच्या शरीरातील पॅराथायरॉईड ग्रंथीशी संबंधित समस्या असण्याची शक्यता त्यांनी व्यक्त केली. विशेष म्हणजे, योग्य उपचार केल्यास हा आजार बरा होऊ शकतो, अशी आशाही त्यांनी व्यक्त केली.
या नव्या वैद्यकीय शक्यतेमुळे ५ नोव्हेंबर रोजी मायाला वनतारामध्ये हलवण्याचा निर्णय सर्वांच्या संमतीने घेण्यात आला. त्यानंतर विशेष जीवनरक्षक सुविधांनी सज्ज असलेल्या विमानातून तिला जामनगरला आणण्यात आले. या प्रवासात तिच्या परिचयातील काळजीवाहकही तिच्यासोबत होते, जेणेकरून नवीन ठिकाणी पोहोचल्यानंतर तिला अधिक सुरक्षित वाटावे.
आता वनतारामध्ये मायावर अत्याधुनिक वैद्यकीय तपासण्या आणि विशेष उपचार केले जाणार आहेत. तिच्या वेदना कमी करण्यासाठी आवश्यक उपचारांसोबतच चोवीस तास तिच्या प्रकृतीवर लक्ष ठेवले जाणार आहे. तिला सुरक्षितपणे उचलण्यासाठी आणि योग्य स्थितीत ठेवण्यासाठी विशेष हायड्रॉलिक यंत्रणांचीही मदत घेतली जाणार आहे.
मायाचे प्राण वाचवण्यासाठी केरळ वन विभाग आणि वनताराचे तज्ज्ञ डॉक्टर एकत्रितपणे प्रयत्न करत आहेत. अनंत अंबानी यांच्या 'जीव सेवा' या विचारातून प्रत्येक जीव महत्त्वाचा असल्याची भावना जपत मायाला जगण्याची आणखी एक संधी देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

सहकार्य आणि माणुसकीतून उभं राहिलेलं उपचारांचं मॉडेलया संपूर्ण वैद्यकीय मोहिमेचं वैशिष्ट्य म्हणजे मायाच्या शारीरिक उपचारांसोबतच तिच्या भावनिक स्वास्थ्याचीही घेतली जाणारी विशेष काळजी. या मोहिमेसाठी केरळ वन विभाग आणि वनतारा यांनी एकत्र येत समन्वयाने काम सुरू केलं आहे. मायाला जामनगरला आणण्यापूर्वीच वनताराने तिच्या उपचारांची सविस्तर योजना केरळ वन विभागाला सादर केली होती. तसेच, तिचा प्रवास सुरक्षित व्हावा यासाठी जीवनरक्षक वैद्यकीय सुविधांनी सुसज्ज असलेल्या विशेष विमानाचीही व्यवस्था करण्यात आली.
नव्या आणि अनोळखी वातावरणात मायाला असुरक्षित वाटू नये, यासाठी केरळ वन विभागाने विशेष काळजी घेतली आहे. सहाय्यक वन पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. बिनॉय सी. बाबू आणि मायाची देखभाल करणारे तिचे परिचित काळजीवाहक श्री. निखिल बाबू यांनाही तिच्यासोबत जामनगरला पाठवण्यात आलं आहे. विशेष म्हणजे, निखिल बाबू केवळ विमान प्रवासातच नव्हे, तर जामनगरमधील संपूर्ण उपचार प्रक्रियेदरम्यान तिच्यासोबत राहणार आहेत. त्यामुळे मायाला परिचित व्यक्तीचा सहवास मिळेल आणि अनोळखी ठिकाणीही तिची काळजी घेणारी व्यक्ती जवळ असल्याचा आधार मिळेल.
दरम्यान, मायाच्या प्रकृतीवर आणि उपचारांच्या प्रगतीवर लक्ष ठेवण्यासाठी केरळ वन विभागाकडून विशेष देखरेख समिती स्थापन करण्यात आली आहे. ही समिती वेळोवेळी तिच्या प्रकृतीचा आढावा घेणार असून, उपचारांदरम्यान होणाऱ्या बदलांवरही लक्ष ठेवणार आहे. उपचार पूर्ण झाल्यानंतर मायाला पुन्हा केरळमधील अभयारण्यात आणण्याची जबाबदारी वनतारा पार पाडणार आहे.
मायासाठी पुढील काळ निश्चितच कठीण असणार आहे. तिची प्रकृती उपचारांना कसा प्रतिसाद देईल आणि ती कितपत बरी होऊ शकेल, याबाबत सध्या निश्चितपणे काही सांगता येत नाही. तरीही, केरळ वन विभाग आणि वनतारा यांच्यातील समन्वय, तज्ज्ञ डॉक्टरांचे प्रयत्न आणि तिच्या परिचित काळजीवाहकाची सोबत यामुळे मायाच्या उपचारांसाठी शक्य ते सर्व प्रयत्न केले जात आहेत. तिच्या जगण्याची आशा कायम ठेवण्यासाठी दोन्ही संस्था एकत्रितपणे प्रयत्नशील आहेत.