काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि भारताचे माजी राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांनी 2010 मध्ये तत्कालीन पक्षाध्यक्षा सोनिया गांधी यांना पंतप्रधान होण्याची त्यांची 'दीर्घकाळापासूनची इच्छा' सांगितली होती. त्यांनी सुचवले की कदाचित आता वरच्या स्तरावर बदल करण्याची वेळ आली आहे. याचा उल्लेख सोनिया गांधी यांनी त्यांच्या आत्मचरित्रात केला आहे. तिने सांगितले की, प्रणव मुखर्जींच्या या सूचनेने मला धक्का बसला कारण ते मनमोहन सिंग यांना हटवण्याबाबत बोलत होते.

संयुक्त पुरोगामी आघाडीच्या (यूपीए) राजवटीत त्या 'पडद्यामागून सरकार चालवत होत्या' ही टीका सोनिया गांधींनी त्यांच्या 'बिलॉन्गिंग: अ जर्नी ऑफ लव्ह' या बहुचर्चित पुस्तकात फेटाळून लावली आहे. त्या यूपीए सरकारमध्ये मनमोहन सिंग पंतप्रधान होते आणि पक्षाध्यक्ष या नात्याने तेच आपले मत देऊ शकतात हे मला सुरुवातीपासूनच स्पष्ट होते, असे तिने सांगितले. ती त्याच्याशी असहमतही व्यक्त करू शकत होती, पण मनमोहन सिंग यांच्याबद्दल आदर व्यक्त करणे आणि त्यांच्या विचारांना महत्त्व देणे हे तिचे कर्तव्य होते.

हेही वाचा: 'डोळा संपर्क टाळा', सोनिया गांधींनी पीएम मोदींसाठी पुस्तकात काय लिहिले?

तिने तिच्या पुस्तकात लिहिले आहे, 'शिवाय, मला कोणत्याही परिस्थितीत गैरसमज निर्माण करणारे आणि आमच्या विरोधकांना उत्सव साजरा करण्याची आणि आमच्या सरकारला कमकुवत करण्याची संधी देणारे कारण बनायचे नव्हते.'

पक्ष आणि सरकार यांच्यातील अधिकारांच्या विभाजनाचा उल्लेख

मंगळवारी प्रसिद्ध झालेल्या त्यांच्या पुस्तकात सोनिया गांधी यांनी लिहिले आहे की, त्यांच्या आणि तत्कालीन पंतप्रधानांमध्ये जबाबदारीची 'अघोषित विभागणी' होती, जी सुरळीतपणे काम करत होती. त्यांनी लिहिले, 'डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या नेतृत्वाखाली सरकार होते आणि पक्ष माझ्या नेतृत्वाखाली होता. पुस्तकात पक्ष आणि सरकार यांच्यातील अधिकारांच्या विभाजनाचा संदर्भ देताना, सोनिया गांधींनी एक किस्साही शेअर केला ज्यामध्ये त्यांनी सांगितले की प्रणव मुखर्जी यांनी एकदा पंतप्रधान होण्याची इच्छा दर्शविली होती. त्यांनी लिहिले, 'पंतप्रधानांशी समन्वय साधण्यासाठी प्रत्येक आठवड्याला एक कोअर ग्रुप भेटत असे. गटातील इतर सदस्यांमध्ये प्रणव मुखर्जी यांचाही समावेश होता. प्रणव मुखर्जी 1970 च्या दशकात तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या सरकारमध्ये मंत्री होते. त्यांच्याशिवाय या गटात मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री अर्जुन सिंग, केरळचे माजी मुख्यमंत्री ए. अँटनी आणि अहमद पटेलही होते.

सोनिया गांधी यांनी त्यांच्या पुस्तकात सांगितले की, संसदेत मांडल्या जाणाऱ्या मुद्द्यांवर चर्चा करण्यासाठी एक रणनीती गट तयार करण्यात आला होता. ज्यांच्या बैठका नियमित होत होत्या. तिने तिच्या पुस्तकात लिहिले आहे की, 'कधीकधी प्रणव जी, जसे मी त्यांना नेहमी फोन करत असे, मीटिंगनंतर काही वेळ बोलण्यासाठी थांबायचे.'

हेही वाचा: 'पहिल्याच नजरेत प्रेमात पडलो', सोनियांनी सांगितला राजीव गांधींच्या भेटीचा किस्सा

सोनिया गांधींच्या म्हणण्यानुसार, प्रणव मुखर्जी आणि तत्कालीन अर्थमंत्री पी. चिदंबरम यांच्यात गंभीर मतभेद होते. त्यांनी लिहिले, '2010 मध्ये एकदा निराशा व्यक्त केल्यानंतर, प्रणव मुखर्जींनी मला असे सुचवून आश्चर्यचकित केले की कदाचित शीर्षस्थानी बदलाची वेळ आली आहे. पंतप्रधान बनण्याच्या त्यांच्या दीर्घकालीन इच्छेचा एक संकेत म्हणून मी याचा अर्थ लावला. त्यानंतर सोनिया गांधींनी त्यांच्या पुस्तकात पुढे लिहिले की, 'मी संभाषणाची दिशा हळूहळू बदलली. भलेही तो निराश झाला असेल, पण त्याने मला कधीच त्याबद्दल वाईट वाटले नाही.

प्रणव मुखर्जी 2012 मध्ये देशाचे राष्ट्रपती झाले

सोनिया गांधी यांनी त्यांच्या पुस्तकात पुढे लिहिले की, २०१२ मध्ये काँग्रेसने प्रणव मुखर्जी यांना यूपीएचे राष्ट्रपतीपदाचे उमेदवार बनवले होते. त्यानंतर ते देशाच्या सर्वोच्च घटनात्मक पदावरही निवडून आले होते. तिने लिहिले, 'मी अनेकदा त्याला भेटायला जायचो. मुख्यतः त्याच्याशी बोलणे, कारण तो नेहमीच अभ्यासू आणि जाणकार राजकारणी राहिला आहे.

यूपीए सरकारच्या काळात त्यांच्याकडे खरी सत्ता असल्याच्या आरोपांवर सोनिया गांधी यांनी त्यांच्या पुस्तकात लिहिले आहे की, सरकार स्थापन झाल्यानंतर लगेचच अशा अनेक बातम्या प्रसारमाध्यमांमध्ये येऊ लागल्या. यातील काही बातम्या पंतप्रधानांच्या आसपासच्या लोकांनी दिलेल्या माहितीवर आधारित होत्या.

हेही वाचा: 'आता माझी पाळी आहे, नाटक होणार हे नक्की', पुस्तकाचे प्रकाशन करण्यापूर्वी सोनिया गांधी म्हणाल्या

त्यांनी पुस्तकात लिहिले आहे की, 'एक दशकानंतर, डॉ. मनमोहन सिंग यांच्या एका माजी सहकाऱ्याने एक पुस्तक प्रकाशित केले, ज्यामध्ये माझे विरोधक बऱ्याच काळापासून पसरवत होते असे दुर्भावनापूर्ण आणि पूर्णपणे खोटे आरोप पुन्हा करतात. माझ्यावर आरोप आहे की मी पंतप्रधान कार्यालयातून (पीएमओ) फाइल्स मिळवायचो. ती प्रशासकीय कामात ढवळाढवळ करायची आणि महत्त्वाच्या नियुक्त्या करायची.' सोनिया गांधी यांनी या सर्व आरोपांचे खंडन केले आणि सांगितले की, वर्षानुवर्षे आपल्यावर अनेक गंभीर आरोप करण्यात आले आहेत. पण तिला सगळ्यात जास्त त्रास झाला तो म्हणजे ती सरकारी फाईल्स पाहत असे खोटे आरोप. सरकारबाहेरील कोणीही असे करणे अयोग्य आहे हे सर्वांना माहीत आहे.

नियमांचे पालन करण्याबाबत सतर्कः सोनिया गांधी

सोनिया गांधी यांनी पुस्तकात म्हटले आहे की, 'नियमांचे पालन करण्याबाबत मी नेहमीच सावध राहिलो आणि यूपीए सरकारच्या काळात मी त्याहून अधिक सावध होते.' सोनिया गांधी म्हणाल्या की, पीएमओने एक निवेदन जारी करून त्यांना सरकारी फायली दाखवल्याचा आरोप स्पष्टपणे फेटाळला आहे. मनमोहन सिंग यांच्या माजी सहाय्यकाच्या पुस्तकाचा संदर्भ देत त्यांनी असेही लिहिले की, 'डॉ. मनमोहन सिंग यांची मुलगी उपिंदर सिंग यांनी एका मुलाखतीत या पुस्तकाचे वर्णन पाठीत वार, मोठा विश्वासघात आणि दुर्भावनापूर्ण आणि अनैतिक प्रयत्न असे केले होते. उपिंदर सिंग यांनी पुष्टी केली होती की त्यांचे वडील आणि माझ्यामध्ये परस्पर विश्वास आणि आदराचे नाते होते. मात्र, मी पडद्याआडून सरकार चालवत आहे, अशा पद्धतीने विरोधक आणि प्रसारमाध्यमांनी ते मांडले.