छठ पूजेचा सुप आणि दौरा महत्त्व: छठ पूजेची तयारी सुरू होताच बाजारपेठांमध्ये एक विशेष चमक दिसू लागते. काही ठिकाणी बांबूचे सूप बनवताना दिसतात तर काही ठिकाणी रंगीबेरंगी माळा सजवल्या जातात. थेकुआ, फळे, ऊस, नारळ आणि इतर प्रसादासोबत सूप आणि दौरा खरेदी करणे हा देखील या उत्सवाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की बांबूपासून बनवलेल्या सूप आणि दौऱ्याला छठ पूजेमध्ये इतके महत्त्व का आहे? शेवटी, या साध्या दिसणाऱ्या गोष्टींमागे कोणती परंपरा आणि श्रद्धा दडलेली आहे?

सूप आणि दौराशिवाय छठची तयारी अपूर्ण आहे

छठपूजेत सूप आणि दौरा ही केवळ पूजा साहित्य ठेवण्यासाठीची भांडी नसून ती या सणाची ओळख आहेत. सूप ही एक सपाट आणि रुंद टोपली आहे, ज्यामध्ये थेकुआ, फळे, तांदूळ आणि इतर पूजेच्या वस्तू ठेवल्या जातात. अर्घ्य देताना भाविक हे सूप हातात घेऊन सूर्यदेवाला अर्पण करतात.

तर दौरा ही एक खोल आणि मोठी टोपली आहे, ज्यामध्ये पूजा साहित्य ठेवून घाटावर नेले जाते. अनेक घराण्यांमध्ये डोहावर घाटावर नेण्याची परंपरा आहे.

बांबूला शुभ का मानले जाते?

बांबूपासून बनवलेले सूप आणि दौरा पिढ्यानपिढ्या छठपूजेत वापरला जात आहे. यामागे धार्मिक श्रद्धेसोबतच निसर्गाशी असलेला संबंध हेही मोठे कारण आहे. छठ हा एक सण आहे ज्यामध्ये सूर्य, पाणी, माती आणि निसर्गाकडून मिळालेल्या वस्तूंची पूजा केली जाते. अशा परिस्थितीत बांबूपासून बनवलेल्या वस्तूंचा वापर ही परंपरा अधिक खास बनवतो. लोकमान्यांमध्ये बांबूला कौटुंबिक वाढ, सुख, समृद्धी आणि समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते. ज्याप्रमाणे बांबू वेगाने वाढतो आणि त्याची मुळे मजबूत असतात, त्याचप्रमाणे कुटुंबाची प्रगती आणि पिढ्यानपिढ्या समृद्धीची इच्छा देखील त्याच्याशी जोडलेली आहे.

सूप-दौरामागे मेहनती कारागिरांची कहाणी दडलेली आहे.

छठ पूजेमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या सूप आणि दौराची कथा केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नाही. यामागे बांबूच्या पातळ पट्ट्यांपासून ते स्वतःच्या हाताने तयार करणाऱ्या कारागिरांची मेहनतही आहे. बिहार आणि पूर्व उत्तर प्रदेशातील अनेक भागात बांबूच्या वस्तू बनवणाऱ्या कारागिरांसाठी छठचा हंगाम मोठ्या रोजगाराची संधी घेऊन येतो.

उत्सवाच्या अनेक दिवस आधीपासून त्यांची तयारी सुरू होते. अशाप्रकारे छठ पूजा स्थानिक हस्तकला आणि लहान कारागीरांना जिवंत ठेवण्यास मदत करते.

हा सण म्हणजे निसर्ग आणि परंपरा यांचा सुंदर मिलाफ आहे

छठ पूजेची सर्वात सुंदर गोष्ट म्हणजे दाखवण्यापेक्षा शुद्धता, साधेपणा आणि भक्तीला जास्त महत्त्व दिले जाते. मोसमी फळे, ऊस आणि बांबूच्या सूपमध्ये आणि दौऱ्यात दिले जाणारे घरगुती ठेकू हे निसर्गाने आपल्याला आयुष्यभर किती दिले आहे याची आठवण करून देतात. आज बाजारात पुजेचे साहित्य साठवण्यासाठी अनेक आधुनिक पर्याय उपलब्ध आहेत, परंतु पारंपारिक बांबू सूप आणि दौरा यांची जागा सहजासहजी घेऊ शकलेले नाही. खरे तर या केवळ पूजेच्या वस्तू नसून आपल्या लोकसंस्कृतीची, कौटुंबिक बंधांची आणि जुन्या परंपरांची ओळख आहे. कदाचित त्यामुळेच दरवर्षी छठच्या आगमनाने त्यांची शान पुन्हा परत येते.

अधिक वाचा: घरकुंडा आणि कुल्ह्या-चुक्याची परंपरा दिवाळीला का संपत आहे?