• जागतिक मधुमेह दिन 2026

• मुलांमध्ये मधुमेह का वाढत आहे?

• पालक मुलांमध्ये सुरुवातीची लक्षणे कशी ओळखू शकतात

जागतिक मधुमेह दिन 2026: मधुमेह हा चयापचयाशी संबंधित आजार आहे, टाइप 1 मधुमेह हा सहसा जीवनशैली आणि आहाराच्या सवयींमुळे होतो. लोकांमध्ये असा गैरसमज आहे की मुलांना पौष्टिक आहार असल्याने त्यांना मधुमेह होणं अवघड आहे. यामुळे, मुलांमध्ये मधुमेहाची लक्षणे अनेकदा निदान होत नाहीत. बऱ्याच प्रकरणांमध्ये, वेळेवर उपचार न केल्यास गंभीर गुंतागुंत होऊ शकते.

क्लाउड नाईन हॉस्पिटल, नवी दिल्ली येथील बालरोगतज्ञ आणि निओनॅटोलॉजिस्ट डॉ. रजत ग्रोव्हर लहान मुलांमध्ये मधुमेहाची लक्षणे काय आहेत, याबाबत महत्त्वाची माहिती देण्यात आली आहे. जर एखादे मूल वारंवार पाण्याची भीक मागत असेल, वारंवार लघवी करत असेल किंवा कोणतेही स्पष्ट कारण नसताना वजन कमी होत असेल तर या बदलांकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

मुलांमध्ये मधुमेहाची 7 सुरुवातीची लक्षणे

नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ डायबिटीज अँड डायजेस्टिव्ह अँड किडनी डिसीज अहवालानुसार, टाइप 1 मधुमेह मुलांमध्ये आणि किशोरवयीनांमध्ये होण्याची शक्यता असते. तथापि, हे कोणत्याही वयात होऊ शकते. टाइप 1 मधुमेह असलेल्या मुलांमध्ये सामान्यतः फारच कमी लक्षणे दिसतात. या लक्षणांमध्ये सहसा वारंवार लघवी होणे, वाढलेली भूक आणि वाढलेली तहान यांचा समावेश होतो. काही प्रकरणांमध्ये, मुलांना टाइप 2 मधुमेह देखील होऊ शकतो. डॉ. रजत ग्रोव्हर यांच्या मते, पालकांनी मुलांमध्ये मधुमेहाची सुरुवातीची लक्षणे ओळखण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. तुमच्या मुलाला हे बदल लक्षात आल्यास, ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

वारंवार लघवी होणे

जर एखाद्या मुलाने रात्री वारंवार लघवी केली तर हे मधुमेहाचे प्रारंभिक लक्षण असू शकते. काही मुलांना रात्री वारंवार लघवी होते, परंतु ते शौचालयात जाण्यासाठी उठण्याऐवजी बेड ओले करतात. जर एखादा मुलगा दररोज बेड ओला करत असेल आणि दिवसातून अनेक वेळा लघवी करत असेल तर त्यांनी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. जेव्हा रक्तातील साखरेची पातळी वाढते तेव्हा शरीर लघवीद्वारे अतिरिक्त ग्लुकोज बाहेर टाकण्याचा प्रयत्न करते.

मधुमेह: टाइप-१ किंवा टाईप-२ मधुमेह? जे जास्त धोकादायक आहे; दोघांमधील महत्त्वाचे फरक जाणून घ्या

जास्त तहान लागते

जर मुल वारंवार लघवी करत असेल आणि दिवसभर पाणी मागत असेल तर मुलांमध्ये हे मधुमेह च्या प्रारंभिक लक्षण असू शकते. पालकांनी मुलाची वारंवार तहान किंवा कोरडे ओठ नेहमीप्रमाणे घेऊ नयेत. हे बदल कायम राहिल्यास, डॉक्टरांचा सल्ला घेणे चांगले.

अचानक वजन कमी होणे

जर मधुमेह असलेल्या मुलाचे वजन वेगाने कमी होऊ लागले, परंतु त्याचा आहार सामान्य असेल तर हे मधुमेहाचे लक्षण असू शकते. मुलांमध्ये वजन कमी होणे हे टाइप 1 मधुमेहाचे लक्षण असू शकते. मधुमेहामध्ये इन्सुलिनच्या कमतरतेमुळे, शरीर ऊर्जेसाठी ग्लुकोज वापरू शकत नाही आणि शरीर चरबी आणि स्नायूंमधून ऊर्जा काढू लागते. यामुळे मुलांचे वजन कमी होऊ शकते.

वारंवार भूक लागणे

मधुमेहामध्ये मुलांचे वजन कमी होऊन त्यांची भूक वाढू लागते. वयामुळे मूल जास्त खात आहे असे पालक अनेकदा गृहीत धरतात. तथापि, जर एखाद्या मुलास सामान्य आहार घेतल्यानंतरही वारंवार भूक लागत असेल तर ते उच्च रक्तातील साखरेमुळे असू शकते. मधुमेहामध्ये, शरीर ग्लुकोज वापरू शकत नाही, ज्यामुळे शरीरातील पेशींची ऊर्जा वंचित होते. यामुळे मुलाला वारंवार भूक लागते.

असामान्य थकवा आणि अशक्तपणा

मुलांना खेळायला आवडते, पण खेळताना किंवा धावताना ते थकले किंवा खूप सुस्त वाटत असतील तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. रक्तातील साखर वाढल्यामुळे, अपुऱ्या ऊर्जेमुळे मुलाला सुस्त आणि अशक्तपणा जाणवू शकतो.

मधुमेहाची लक्षणे: मधुमेह झाल्यानंतर शरीरात दिसतात 'ही' गंभीर लक्षणे, दुर्लक्ष केल्यास शरीरातील अवयवांचे नुकसान होईल

अंधुक दिसणे

काहीवेळा, मुले स्पष्टपणे दिसत नाहीत किंवा अंधुक दृष्टी अनुभवतात. ही समस्या गांभीर्याने घेतली पाहिजे. उच्च रक्तातील साखरेमुळे डोळ्याच्या लेन्समध्ये ढग येऊ शकतात. जरी मुलांची दृष्टी कधी-कधी कमी होत असली तरी लगेच डोळ्यांची तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे.

वारंवार संक्रमण

मधुमेह असलेल्या काही मुलांना त्वचा, हिरड्या किंवा गुप्तांगांना वारंवार संसर्ग होऊ शकतो. तसेच, जर पालकांना लक्षात आले की त्यांच्या मुलाच्या जखमा बऱ्या होण्यास जास्त वेळ लागत आहे, तर हे मधुमेहाचे प्रारंभिक लक्षण असू शकते.