भारतीय संगीतविश्व, आंतरराष्ट्रीय कलादालन आणि दक्षिण आशियातील नयनरम्य इतिहासाच्या पानांवर जेव्हा जेव्हा त्या दिग्गज आणि अमर गायकांचा उल्लेख येतो, ज्यांनी सर्व सीमा ओलांडून कोट्यवधी संगीतप्रेमींच्या हृदयावर थेट राज्य केले. तिकडे पळा नाव सर्वात वर आणि अत्यंत आदराने घेतले जाते. संगीतविश्वात 'क्वीन ऑफ मेलोडी' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या महान गायिकेने आपल्या अकल्पनीय जादुई आवाजाने, साधेपणाने आणि अतुलनीय गायन शैलीने आपल्या जादुई मधुर सुरांनी केवळ भारतच नव्हे तर पाकिस्तान आणि बांगलादेश – म्हणजेच संपूर्ण दक्षिण आशियाला मंत्रमुग्ध केले. त्यांच्या आयुष्याचा प्रवास, गायनाच्या दुनियेत झालेला त्यांचा अपघाती प्रवेश, अवघ्या 3 दिवसांत 30 गाणी रेकॉर्ड करून गिनिज वर्ल्ड रेकॉर्ड करण्याचा करिष्मा आणि त्यांच्या एका प्रसिद्ध सुफी गाण्याद्वारे त्यांनी तिन्ही देशांत मिळवलेली अफाट लोकप्रियता ही एका चित्रपटाच्या कथेपेक्षा कमी नाही. या महान दक्षिण आशियाई गायिका रुना लैलाचा संपूर्ण प्रवास कसा होता आणि तिच्या आयुष्याशी संबंधित कोणकोणत्या न ऐकलेल्या आणि रंजक किस्से आजही लोकांच्या मनात ताज्या आहेत हे सविस्तर जाणून घेऊया.
नशीब आणि नियतीचे खेळ किती विचित्र असतात याचे सर्वात मोठे उदाहरण म्हणजे रुना लैलाचे सुरुवातीचे आयुष्य. रुना लैलाचा जन्म 17 नोव्हेंबर 1952 त्याचा जन्म तत्कालीन पूर्व बंगालमधील सिल्हेट येथे झाला (जे तेव्हा पाकिस्तानच्या पूर्वीच्या अधिराज्याचा भाग होता). त्यांच्या घरात नेहमी संगीतमय वातावरण असायचे, कारण त्यांची आई स्वतः उत्तम संगीतप्रेमी होती आणि त्यांच्या मुलींनी शास्त्रीय संगीताचे प्रशिक्षण घ्यावे अशी त्यांची इच्छा होती. रुणाची मोठी बहीण दीबा लैला हिला तिच्या बालपणात नृत्य आणि गायन शिकण्यासाठी पाठवण्यात आले होते आणि तिने अनेकदा विविध व्यासपीठांवर सादरीकरण केले.
पण एके दिवशी अशी घटना घडली ज्याने इतिहासाची दिशाच बदलून टाकली. ज्या दिवशी हा कार्यक्रम मोठ्या स्टेजवर होणार होता, त्याच्या आदल्या दिवशी रुना लैलाची मोठी बहीण दीबा हिला घसा दुखू लागला आणि तिचा आवाज पूर्णपणे गायब झाला. कार्यक्रम रद्द होणार होता तेव्हा घरच्या लोकांनी विचार केला की छोट्या रुनाला स्टेजवर का पाठवू नये जेणेकरून कार्यक्रम वाचता येईल. त्यावेळी अगदी लहान असलेल्या रुनाने कोणतीही व्यावसायिक तयारी न करता रंगमंचावर येऊन आपल्या सुरेल आवाजाने सर्वांना मंत्रमुग्ध केले. तिची अचानक झालेली सुरुवात इतकी जबरदस्त होती की लोक तिची मूर्ती बनवू लागले आणि इथून एका सामान्य कुटुंबातील मुलीचा 'क्वीन ऑफ मेलडी' बनण्याचा सुवर्ण प्रवास सुरू झाला जो पुढे इतिहास बनला.
बहिणीच्या जागी मंचावर आपली क्षमता सिद्ध केल्यानंतर रुना लैलाने मागे वळून पाहिले नाही. तिने अधिकृतपणे 1960 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात पाकिस्तानी चित्रपट उद्योगात तिच्या व्यावसायिक पार्श्वगायन कारकिर्दीला सुरुवात केली. त्या सुरुवातीच्या काळात, त्यांची गायन शैली पाकिस्तानचे तत्कालीन ज्येष्ठ पार्श्वगायक अहमद रुश्दी यांच्या शैलीने खूप प्रेरित होती आणि त्यांनी त्यांच्यासोबत अनेक लोकप्रिय युगल गीतेही गायली, ज्यांचे प्रेक्षकांनी खूप कौतुक केले.
पण आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर रुना लैलाला सर्वात मोठी आणि ऐतिहासिक ओळख मिळाली ती म्हणजे तिने गायलेली पारंपरिक आणि अजरामर सुफी गाणी. 'दमा दम मस्त कलंदर' कडून मिळाले. जेव्हा रुना लैलाने हे सूफी गाणे तिच्या अनोख्या आणि केस वाढवणाऱ्या उर्जेने गायले तेव्हा या गाण्याने सर्व सीमा ओलांडल्या. पाकिस्तान व्यतिरिक्त, या गाण्याने एकाच वेळी भारत आणि बांगलादेश – या तीन शेजारी देशांच्या संगीतप्रेमींच्या हृदयावर अशी जादू निर्माण केली की ती एका रात्रीत दक्षिण आशियातील सर्वात आवडती आणि लोकप्रिय गायिका बनली. त्यांच्या गायनात सुफीवादाचे भावविश्व आणि लोकसंगीतातील गोडवा यांचा इतका अप्रतिम संगम होता की ते ऐकून सर्वजण मंत्रमुग्ध झाले.
१९७४ हे वर्ष होते जेव्हा रुना लैलाने तिच्या कलेचा झेंडा फडकावत भारताची आर्थिक राजधानी मुंबई (मुंबई) च्या मातीवर पाऊल ठेवले आणि तिची पहिली भव्य मैफल सादर केली. भारतातील त्यांचा प्रवास प्रसिद्ध संगीतकार जयदेव यांच्यापासून सुरू झाला, ज्यांना त्यांची पहिली भेट दिल्लीत झाली. त्यानंतर 1976 मध्ये त्यांना भारतीय चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध संगीतकार जोडी कल्याणजी-आनंदजी यांच्यासोबत 'एक से बढकर एक' या सुपरहिट चित्रपटात काम करण्याची सुवर्णसंधी मिळाली.
या चित्रपटासाठी तो 'माझा बाबू चाईल छबिला' आणि 'दमा दम मस्त कॅलेंडर' सदाबहार गाणी गाणे, ज्याने भारतीय प्रेक्षकांमध्ये त्यांचे कायमचे आणि अमिट स्थान निर्माण केले. त्यांच्या आवाजाची जादू इतकी होती की लोकांना त्यांच्या गाण्यांवर नाचायला भाग पाडले जाते. यानंतर, 1982 मध्ये, रुना लैलाने संगीताच्या जगात आणखी एक नवीन इतिहास रचला, जेव्हा तिने प्रसिद्ध संगीतकार बप्पी लाहिरी यांच्या दिग्दर्शनाखाली आणि संयोजनाखाली एक विशेष अल्बम रिलीज केला. 'सुपेरुणा' रेकॉर्डचे. या अल्बमच्या लोकप्रियतेचा अंदाज यावरून लावला जाऊ शकतो की त्याने रिलीजच्या पहिल्याच दिवशी बाजारात एक लाखाहून अधिक प्रती विकल्याचा विक्रम केला, ज्यासाठी त्याला प्रतिष्ठित पुरस्कार मिळाला. 'गोल्डन डिस्क अवॉर्ड' ने सन्मानित करण्यात आले.
रुना लैलाच्या संगीत जीवनातील सर्वात मोठा आणि आश्चर्यकारक टप्पा म्हणजे तो रेकॉर्ड ज्याबद्दल आजही लोक आश्चर्याने बोलतात. आपल्या विलक्षण आवाज, अप्रतिम एकाग्रता, राज्याची खोली आणि गायनाचा अविश्वसनीय वेग याच्या जोरावर त्यांनी असा विक्रम रचला जो क्वचितच कोणत्याही कलाकाराने साधला आहे.
रुना लैला, तिच्या गायनाच्या त्या सुवर्णकाळात, 3 दिवसात एकूण 30 गाणी रेकॉर्ड केली अकल्पनीय कामगिरी केली होती. एवढ्या कमी वेळात एवढ्या गाण्यांचे रेकॉर्डिंग करणे, कोणतीही ट्यून न चुकता आणि रिटेकचा कोणताही त्रास न घेता, तांत्रिक आणि शारीरिक दोन्ही दृष्टीने खूप कठीण काम होते. त्यांच्या अभूतपूर्व आणि ऐतिहासिक कामगिरीची दखल घेत त्यांना हे नाव देण्यात आले 'गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड' ज्याने त्यांना जागतिक स्तरावर एक अद्वितीय व्यक्तिमत्व म्हणून स्थापित केले.
आज संगीताच्या जगात तंत्रज्ञान आणि ऑटो-ट्यूनचे युग आले असले, तरी रुना लैलासारखा नैसर्गिक आणि देवाने दिलेला आवाज शतकातून एकदाच जन्माला येतो. भारत, पाकिस्तान आणि बांगलादेश या तिन्ही देशांचा समान सांस्कृतिक वारसा आपल्या सुरेल आवाजाने जोपासणाऱ्या रुना लैलाचे नाव संगीताच्या इतिहासात सदैव अजरामर राहिल आणि तिने गायलेले सूर पुढील अनेक पिढ्यांच्या हृदयात उजळत राहतील.
Contact to : xlf550402@gmail.com
Copyright © boyuanhulian 2020 - 2023. All Right Reserved.